سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: چهارمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران مدیریت حوزه های آبخیز

تعداد صفحات: ۱۱

نویسنده(ها):

میرطاهر قائمی – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی

چکیده:

ا کوسیستم های مرتعی مناطق خشک و نیمه خشکجهان که بخش چشمگیری از سرزمین ما نیز در قلمرو آن قرار دارد در مجموع نظامهای زیستی حساس و شکننده ای هستند که در برابر عوامل مختلف از جمله تغییرات اقلیمی بخصوص بارندگی ،بی نظمی های بارش و توزیع زمانی نامناسب آن ، درجه حرارت بسادگی در معرض نابودی و انهدام قرار می گیرد ،در چنین شرایطی وقوع خشکسالیها و بروز سیلابهای مخرب که می توان آنرا زائیده شرایط نامناسب ریزشهای جوی یک منطقه دانست همیشه محتمل و قابل انتظار است در عرصه های منابع طبیعی و کشاورزی تاثیر سیلابهای مخرب بویژه در شرایط خشکسالی و بارشهای رگبار و بی نظمی و عدم توزیع زمانی آن همیشه توام با خسارت بوده و آثار این پدیده زمانی تشدید می گردد که شرایط مذکور طی چند سالتوالی تداوم داشته باشد و از طرف دیگر مقارن با فعالیتهای نامناسب و بهره برداری غلط و بیرویه از این منابع گردد که در نهایت با کاهش پوشش گیاهی و عوارض ناشی از آن خسارات جبران ناپذیری بر اقتصاد منطقه وارد می سازد . هدف از این بررسی با توجه به اهمیت و جایگاه عملیات آبخوانداری در احیاو اصلاح مراتع بعنوان یک تکنولوژی جدید بررسی و ارزیابی اثرات عملیات آبخوانداری بر تغییرات پوشش گیاهی ،وضعیت و گرایش مرتع و عکس العمل گیاده در برابرآن است , که درسال ۱۳۸۲ در آبخوان پلدشت در داخل و خارج عرصه اجرا گردید . نتایج حاصل از این بررسی بشرح زیر ارائه می گردد . در اثر عملیات آبخوانداری وضعیت مرتع و گرایش آن نسبت به منطقه شاهد تغییر کرده است . در اثر عملیات آبخوانداری درصد پوشش تاجی ، تراکم ،زاد آوری و مقدار تولید نسبت به منطقه شاهد افزایش یافته است . کل پوشش تاجی ،تراکم ، زاد آوری و تولید در عرصه آبخوان به ترتیب %۴۱ ، ۴۱ پایه در متر مربع ، ۱۵ نهال در متر مربع و ۵۶۰ کیلوگرم در هکتار در حالیکه پارامترهای مذکور در منطقه شاهد به ترتیب %۲۷ ، ۲۵ پایه در مترمربع ، ۱۰ پایه در مترمربع و ۴۲۰ کیلوگرم بوده است یعنی پارامترهای نامبرده در عرصه آبخوان نسبت به منطقه شاهد به ترتیب %۱۴ ، ۱۶ پایه مترمربع ، ۵ پایه در متر مربع و ۱۴۰ کیلوگرم در I هکتار افزایش از خود نشان می دهند . درصد ترکیب پوشش تاجی ، تراکم ،زاد آوری و تولید گونه های کلاس به ترتیب درعرصه آبخوان %۷/۳ ، %۹/ ۷ ، %۲۰ و %۸/۲ بوده در حالیکه این مقادیر در منطقه شاهد به ترتیب %۳/۷ ، %۸ و %۵/۳ می باشد یعنی گونه ها کلاس I در عرصه آبخوان نسبت به منطقه شاهد افزایش از خود نشان می دهد . درصد ترکیب پوشش تاجی ، تراکم ،زاد آوری و تولید گونه های کلاس III در عرصه آبخوان بترتیب %۳۹/۱ ، . %۴۶/۳ ، % ۳۶ و ۲۸/۳ درصد بوده درحالیکه این مقادیر در منطقه شاهد بترتیب %۴۴/۴ ، % ۴۰ ، %۵۰ و ۳۴/۲ درصد بوده است . یعنی گونه های کلاس III در عرصه آبخوان نسبت به منطقه شاهد کاهش از خود نشان می دهد .