سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: دومین کنفرانس مدیریت منابع آب

تعداد صفحات: ۶

نویسنده(ها):

حسین تاجیک – دفتر خدمات هسته ای و پرتوی ، سازمان انرژی اتمی ایران
جعفر سپهری –

چکیده:

بخش گسترده از پرتوگیری انسان از پرتوهای یونساز درمحیط زیست، و دچار شدن به آثار آن، از منابع طبیعی، به ویژه مواد پرتوزا در پوسته زمین است. از جمله مهمترین اینمواد پرتوزا، سه زنجیره اصلی واپاشی ، به ویژه عناصری مانند رادیوم و رادن، و محصولات واپاشی کوتاه عمر گاز رادان است.
منابعگاز رادان، در کلیه سازه ها و ساختمان ها، از جمله خاک زیر ساختمان، مصالح ساختمانی، سوخت های فسیلی ، و آب مصرفی یافت می شود. درجه اهمیت هر یک از این منابع در آزاد نمودن گاز رادان در هوا، بستگی تنگاتنگی با موقعیت ساختمان، غلظت گاز و نیز غلظتعنصر تولید کننده آن (رادیوم – ۲۲۶) در مکانیادشده دارد. حدود ۷۰% دز پرتوگیری داخلی از رادینوکلیدهای طبیعی و حدود ۴۶% کل دز پرتوگیری انسان ازمنابع طبیعی متعلق به این گاز و فراورده واپاشی آن است.
افزایش ابتلا به ریسک سرطان دستگاه های تنفسی و گوارشی، در اثر تنفس و یا آشامیدن آمیخته در آب این گاز ومحصولات واپاشی آن به اثبات رسیده اس. یکی ازمهمترین منابعگاز رادن در زندگی بشری، آب آشامیدنی و مصرفی به ویژه آن دسته آب هایی که ازمنابع زیر زمینی (چشمه، گاه، کاریز) و به خصوص از بستر گرانیتی گرفته میشوند، است.
در سازمان انرژی اتمی ایران، پژوهش های فراوامی در زمینهروش های اندازه گیری گاز رادن و محصولاتواپاشی آن، به ویژه در آب آشامیدنی و ساختما ن های مسکونی انجام شده است.
همچنین مابین پیوند تنگاتنگ افزایشغلظت گاز رادان در هوای منطقه و احتمال رخداد زمین لرزه هم پروژه هایی در دست اجراست. هدف از این مقاله بررسی گاز رادن، به عنوان یک ماده پرتوزای سرطان زا، در آب های آشامیدنی ، به ویژه آب های زیر زمینی ایران و ارائه پیشنهادها و راه کارهای عملی جهت کاهش غلظتگاز رادن در آن است.