مقدمه

توسعه پایدار از دهه ۷۰ میلادی در جوامع علمی دنیا مطرح شده و نیازهای حال انسان را با توجه به توانایی نسل آینده در دریافت نیازهایش مد نظر دارد. با توجه به مفاهیم توسعه پایدار، طراحی پایدار نوعی دخل و تصرف در محیط است که تلاش می کند راه حل هایی را ابداع کند که با اهداف محیطی، اجتماعی و اقتصادی در یک نگاه کلی گرا و در هم آمیخته، متعادل شود و بتواند کیفیت برتری را برای زندگی نسل کنونی و میراث مناسبی را جهت آِیندگان فراهم آورد.[۱] ساختمان ها در مرحله طراحی و نوع استقرار باید با شرایط و موقعیت سازگار باشند و مواجهه و تقابل با طبیعت را به حداقل برسانند.

معماری گذشته ایران از نظر نوع نگرش به انسان، محیط و راهبردهای اندیشیده شده، زمینه ای ارزشمند جهت کاوش است. مبانی معماری ایران از طبیعت و نیروهای آن گرفته شده (نور، آب، باد و خاک) و زمینه گرا، زمین مدار و جزء لاینفک محیط است[۲] خانه گوشه ای است که ما پس از تجربه ابعاد مختلف جهان پیرامون، به آن باز می گردیم. خانه برای انسان از چنان اهمیتی برخوردار است که می توان آن را مرکز دنیای فرد نامید.[۳]

حوزه بندی فضاهای خانه نشانگر این است که خانه های فشرده و درونگرای مناطق سردسیر از لحاظ اقلیمی و مادی با بستر خود هماهنگی وسازگاری داشته اند که نه تنها به محیط صدمه نزده بلکه حفظ منابع طبیعی، عدم آلودگی محیط زیست، مصرف حداقل انرژی های تجدید ناپذیر و سازگاری با اقلیم که مبانی معماری پایدار است را در معماری خود تدبیر نموده است و لذا به نظر می رسد تدبر در آنها که بر اساس نیازهای فرهنگی، بومی و محیط ساخت، خلق شده اند می تواند در رسیدن به الگوی مسکن مناسب با به کارگیری راه کارها و فن آوری های مقدور معاصر، سودمند و ضرورت این تحقیق باشد. نابودی این خانه ها تهدیدی است برای محو شدن فرهنگ ایرانی – اسلامی و بی ارزش شدن آنچه در قدیم برای بزرگان ما مهم بوده است.