سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: ششمین همایش علوم و فنون دریایی

تعداد صفحات: ۷

نویسنده(ها):

فرخ پرافکنده حقیقی – موسسه تحقیقات شیلات ایران

چکیده:

بهره برداری از ذخائر ماهیان کیلکا در ایران از سال ۱۳۵۰ شروع شد و به بیشترین میزان خود در سال ۱۳۷۸ با حدود ۹۵ هزار تن رسید. بعد از آن صید از ذخائر ماهیان کیلکا روند کاهشی ر طی کرده است. مقایسه میزان صید طی سالهای ۱۳۷۸ و ۱۳۸۲، کاهشی حدود ۸۳ درصد را نشان می دهد و از ۹۵ هزارتن به ۱۶ هزار تن رسیده است. درکنار کاهش میزان صید، بازای واحد تلاش CPUE نیز کاهش یافته است. این شاخص در سال ۱۳۷۰، ۵/۵ تن برای هر شناور در شب بود و در سال ۱۳۷۸ به ۹/۳ تن و در سال اخیر به حدود یک تن رسیده است. کاهش شدید میزان CPUE می تواند نشان دهنده آسیب شدید ذخائر این ماهیان باشد. این روند کاهشی در سایر کشورهای بهره بردار حاشیه دریای خزر هم دیده می شود. طی سال ۱۹۹۵، میزان بهره برداری روسیه از ذخائر کیلکا ماهیان ۸۰۰هزارتن گزارش شده است. این میزان در سال ۲۰۰۳ به ۱۷ هزار تن رسیده است . کاهش صید کیلکا در آذربایجان هم حدود ۴۱ درصد است. اثرات ورود و سازگاری شانه دار M. leidyi در دریای خزر ترکیب گونه ای این ماهیان را هم شدیداً دستخوش تغییراتی نموده است. در سالهای پیش از ورود M.leidyi گونه آنچوی گونه غلالب را تشکیل می داد. بر اساس نتایج حاصل از ارزیابی ذخائر ماهیان کیلکا طی سالهای ۷۶-۱۳۷۵، میزان ذخائر این ماهیان در منطقه ایران حدود ۸/۲۷۳ هزار تن برآورد شده است که بیش از ۷۷ درصد آن به گونه آنچوی، ۱/۱۴ درصد کیلکای چشم درشت و ۵/۸ درصد کیلکای معمولی تعلق داشت. در این سالها ترکیب صید هم همین روند را داشت، بطوریکه در سال ۱۳۷۲، کیلکای آنچوی ۸/۹۱ درصد، کیلکای چشم درشت ۸/۶ درصد و کیلکایمعمولی ۴/۱ درصد صید را تشکیل می دادند. ولی امروزه از نظر ترکیب گونه ای، سهم کیلکای آنچوی و معمولی به حدود ۵۰ درصد رسیده است وتقریباً کیلکای چشم درشت از صید حذف شده است. در یک مقایسه می توان دریافت که اثرات تخریبی M.Leidyi روی ماهیان کیلکا در دریای خزر مشابه اثرات ورود آن به دریای سیاه طی سالهای ۸۸-۱۹۸۴ است که باعث شد صید ماهیان پلانکتون خوار از حدود ۴۰۰ هزار تن به کمتر از ۵۰ هزار تن برسد. در دریای خزر این احتمال وجود دارد که در آینده شاهد تغییراتی در تراکم جمعیتی جوامع بنتیک و ماهیان بنتور خوار هم باشیم.