سال انتشار: ۱۳۸۲

محل انتشار: سومین همایش آبخوانداری

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

اقبال محمدی – عضو هیات علمی ومعاون پژوهشی مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام کردست

چکیده:

سیستم پخش سیلاب در سرشاخه حوضه سفید رود استان کردستان در خروجی حوضه ی میهم و ضلع شرقی روستای حسین آباد جنوب شهرستان قروه اجرا شده است. بعد از عملیات مکانیکی و اجرای سیستم پخش سیلاب به روش جوی و پشته در سال ۱۳۷۷ تعداد ۲ مورد و سال ۱۳۷۸ تعداد ۳ مورد و سال ۱۳۷۹ تعداد ۳ مورد و سال ۱۳۸۰ تعداد ۳ مورد سیل کنترل و پخش شد، که طی ۵ سال ضخامت رسوبات در عرصه بطور میانگین به ۴ سانتی متر رسیده است. بر اساس روش تحقیق بعد از سیل گیری هر ساله وسط کرتهای پخش سیلاب و در فاصله ۲۰ متری خاکریزها از عمق های ۱۵-۰ ، ۳۰-۱۵ و ۴۵-۳۰ سانتیمتری از خاک نمونه برداشت و آزمایش شد. در کنار سیستم پخش قطعه ای که بر روی آن سیلاب پخش نشده به عنوان شاهد در نظر گرفته شد. بعد از نمونه برداری از خاک و سیلاب آزمایش کامل خاک و تجزیه کیفی سیلاب در آزمایشگاه انجام گرفت. جدول تجزیه واریانس اثر پخش سیلاب بر بر حاصلخیزی خاک بر پایه طرح آماری کرتهای خرد شده (Split plots) که پخش سیلاب به عنوان فاکتور اصلی و عمقهای خاک به عنوان فاکتور فرعی در طی ۵ سالاجرا و تجزیه و تحلیل شد. نتایج آزمایش خاک نشان می دهد که درصد اشباع (s.p) روند افزایش وهدایت الکتریکی کاهش و اسیدیته گل اشباع (PH) افزایش و درصد مواد خنثی شوند (T.N.V) کاهش داشته و کربن آلی چندان تغییر نکرده است. در سطح خاک درصد نسبی رس افزایش ولی درصد نسبی سیلت تقریبا ثابت و درصد نسبی شن کاهش یافته است، اما در عمق های پایین درصد نسبی رس و شن کاهش و درصد نسبی سیلت روند افزایشی داشته است. ساختمان خاک درسطح خاک مکعبی گوشه دار همراه با دانه های درشت ولی در عمق دانه ای ریز همراه قلوه سنگ به قطر ۱ تا ۲۰ سانتیمتر است. نفوذپذیری در عرصه پخش ۱/۹۲ میلی متر در دقیقه به ۱/۰۲ میلی متر در دقیقه کاهش یافته است. وزن مخصوص ظاهری هم از ۱/۶ به ۱/۶۵ رم بر سانتی متر مکعب تغییر یافته است. تجیه کیفی نمونه های سیلاب نشان داد که کل ذرات معلق (T.S.S) بین ۰/۱۸ تا ۰/۵۳ گرم در لیتر، PH بین ۷/۲۵ تا ۸/۳ و EC بین ۰/۲۸ تا ۰/۵۷ میلی موس بر سانتی متر و T.D.S بین ۰/۲۱ تا ۰/۲۳ گرم در لیتر تغییرات داشته است. لذا کنترل سیل های جاری ضمن کاهش خسارت ناشی از سیلاب در تغذیه سفره آب زیر زمینی و اصلاح خاک زراعی و بهبود خصوصایت فیزیکی خاک نقش مفیدی داشته است.