سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: همایش نوآوری در برنامه های درسی دوره ابتدایی

تعداد صفحات: ۲۵

نویسنده(ها):

سیدمنصور مرعشی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده:

قدرت استدلال، داوری و تمیز از اهمیت انکارناپذیری در زندگی فردی و حیات حمعی برخوردار است . نقش این مهارت ها را در تفاهم میان آدمیان نمی توان نادیده گرفت . اگر دولت مردان و بانیان
فرهنگ هر کشوری بخواهند آینده کشورشان را تضمین کنند باید در فکر تعلیم و آموزش توانایی های فکری و ذهنی به نسل های جدید خود باشند . مطالعات و تحقیقات انجام شده نشان می دهد که دوران دانشگاه برای آموزش مهارت های ذهنی و استدلالی افراد بسیار دیر است و باید این کار را از دوره های کودکی شروع کرد . به همین دلیل برنامه جدیدی زیر عنوان » فلسفه برای کودکان « طراحی شد و از آن طریق فلسفه وارد دبستان ها و مدارس گردید . در حدود ۴۰ سال پیش، در دانشگاه کلمبیا پروفسور این نظریه را مطرح کرد که چنان چه ذهن کودک را در در گپر مباحث فلسفی کنیم «ماتیولیپمن» می توانیم نحوه تفکر او را رشد دهیم . لیپمن معتقد بود که اگر کنجکاوی طبیعی کودکان و میل آنان به دانستن درباره جهان را با فلسفه مرتبط کنیم، می توانیم کودکان را به متفکرینی تبدیل کنیم که بیش از پیش نقاد، انعطاف پذیر و مؤثر باشند برای اجرای برنامه فلسفه برای کودکان، کتاب های داستانی ویژه کودکان، تألیف شده است که از طریق » اجتماع پژوهشی « در کلاس درس به کار گرفته می شود . باید متذکر شد که ایده بحث کلاسی، امر جدیدی نیست؛ لیکن لیپمن و همکارانش بر اهمیت ماهیت فلسفی مباحث تأکید کرده و سعی دارند که تفاوت بین این نوع مباحث با دیگر انواع بحث ها را بیان کنند . نکته مهم این است که تحت هدایت دقیق معلم، کلاس بحث و مناظره به تدریج ویژگی های یک گروه تحقیق را پیدا کرده و موقعیتی فراهم می شود که در آن مهارت های مهم اجتماعی و شناختی کودکان به سرعت رشد می کنند .
این مقاله که اجتماع پژوهشی را در برنامه آموزش فلسفه به کودکان مورد بررسی قرار می دهد از چند جهت دارای اهمیت است . نخست به دلیل این که این موضوع در نظام آموزشی ایران جدید است و بنابراین نیاز به بررسی دارد . دوم این که مدارس ما کماکان مؤسساتی برای انتقال دانش به حافظه دانش آموز هستند و بر این اساس مأموریت اصلی نظام آموزشی، استفاده از فرصت های پیش بینی شده و تمسک به ابزار و روش هایی جهت انتقال یشتر معلومات و اطلاعات به دانش آموزان است . این در حلی است که جامعه ما روبه سوی توسعه اجتماعی دارد و در حال گذراندن و آزمایش فرایند دموکراسی است و در این راستا صرفاً به دانشمند خوب نیاز ندارد بلکه به شهروند خوب برای جامعه دموکراتیک هم نیازمند است . بنابراین باتوجه به موراد گفته شده، هدف مقاله حاضر بررسی و معرفی روش » اجتماع پژوهشی « به عنوان رویکردی نو در برنامه درسی دوره ابتدایی است که می تواند مورد توجه قرار گیرد .