مقدمه

امروزه ارزیابی اولیه تمامی طرحها، براساس دو معیار اصلی انجام می شود. اولین ملاك براي توجیه یک طرح، اقتصادي بودن آن است که به طور قطع پیامدهاي اجتماعی و فرهنگی را نیز مد نظر قرار می دهد. اما دومین معیاري که در اواخر قرن بیستم به عنوان ضرورت اساسی جهت انتخاب و اجراي طرح ها پذیرفته شده، حفظ و حراست اکولوژي ناحیه طرح است. براساس این دو معیار، حد پذیرش طرح برپایه توسعه پایدار قرار می گیرد. (ریاحی، .(۱۳۸۲

با توجه به آثار تخریبی، هزینهبر و گاهی غیر قابل جبران بسیاري از پروژههاي توسعه، ارزیابی محیط زیست به عنوان ابزاري قدرتمند براي دستیابی به راه های رسیدن به توسعه پایدار از سال ۱۳۷۳ در ایران جایگاه قانونی یافته است .(Canter, 1996) بنابراین با توجه به رشد و توسعه سدسازي در ایران لزوم بررسی آثار محیط زیستی سد از اهمیت خاصی برخوردار است. (نیکبخت، (۱۳۸۳ احداث سدهاي بزرگ آثار محیطی، بیولوژیکی، بهداشتی، اجتماعی، اقتصادي مهمی را در محیط اطراف خود به وجود می آوردند.

با توجه به عظیم بودن پروژه ها و مسائل مهندسی آب و محیط زیستی، از قبیل متنوع بودن گزینه هاي مطرح در این پروژه ها و همچنین توجه به منافع ملی کشور، استفاده از روش هاي تصمیم گیري چند معیارهکاملاً۱ منطقی، ضروري و توجیه پذیر می باشد. کاربرد این روش ها با فعالیت هاي مسی و همکاران از ۱۹۶۲ آغاز شد که در آن مسائل تصمیم گیري به صورت بهینه سازي به روش برنامه ریزي خطی مطرح گردید. (maass,A. et al,1962)

در تحقیقی براي اولویت بندي ساختگاه هاي احداث سد در کرمانشاه از سه مدل تصمیم گیري چندمعیاره، وزن دهی ساده، برنامه ریزي توافقی و ویکور استفاده شده است. نتایج بدست آمده نشان دهنده یکسان بودن رتبه گزینه ها در هر سه روش می باشد که به نظر می رسد این امر ناشی از یکسانی تقریبی ساختار و روش کلی حل مساله در این سه مدل می باشد. همچنین با توجه به نظر کارشناسان در انتخاب ساختگاه سد بالاترین امتیاز به معیار اقتصادي تعلق گرفت. (بنی حبیب، (۱۳۹۱

درپژوهشی به منظور اولویت بندي مکان هاي مناسب احداث سد زیرزمینی، دامنه هاي شمالی کو ه هاي کرکس –نطنز مورد بررسی قرار گرفت. در مرحله اول با استفاده از معیارهاي حذفی ۲۷ محدوده داراي پتانسیل احداث سد زیرزمینی مشخص گردید. سپس از طریق روش تحلیل سلسله مراتبی از ۲۷ محور شناسلیی شده، ۵ محور براي انجام بررسی هاي ژئوفیزیک و تصمیم گیی نهایی پیشنهاد گردید. (خیرخواه، (۱۳۸۷ در این مقاله، مطالعات جانمایی طرح سد و نیروگاه کلات، با به کارگیري روش چک لیست۲ و سیستم تصمیم گیري چند معیاره به منظور انتخاب گزینه بهینه از میان گزینه هاي ممکن مورد ارزیابی قرار گرفته است. این طرح به منظور تامین اهداف ذخیره، کنترل سیلاب و تولید نیروي برق از پتانسیل آبی رودخانه مارون اجرا می گردد.