سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: دومین همایش ملی کشاورزی بوم شناختی ایران

تعداد صفحات: ۲۲

نویسنده(ها):

مهران توکلی – کارشناس‌ارشد خاک‌شناسی
فایز رئیسی – دانشیار خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد

چکیده:

به منظور ارزیابی کیفیت خاک و شناخت اثر مدیریت¬های متفاوت در عرصه¬های کشاورزی و منابع طبیعی اطلاع دقیق از تغییرات مکانی خصوصیات خاک از اهمیت ویژه¬ای برخوردار است .مطالعه حاضر با هدف ارزیابی برخی شاخص¬های شیمیائی و بیولوژیکی کیفیت و سلامت خاک در اراضی تحت کشت بادام در منطقه سامان شهرکرد انجام گرفت. آزمایش به صورت طرح کرت¬های خرد شده و در قالب طرح پایه بلوک¬های کاملاً تصادفی در سه تکرار اجرا شد. سه ترانسکت به فاصله ۱۰ متر از یکدیگر در دو جهت شیب عمومی منطقه ( شمالی و جنوبی) ایجاد و نمونه¬برداری با فواصل ۱۰ متر از عمق ۳۰-۰ سانتی¬متر خاک در طول ترانسکت¬ها و در چهار موقعیت شیب شامل قله، شیب پشتی، پایه و انتهای شیب، در دو محل دارای پوشش درخت بادام و بدون پوشش درخت بادام انجام شد. پارامترهای خاک سطحی نظیرقابلیت هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن کل، تنفس میکروبی، فعالیت آنزیم¬های آلکالین فسفاتاز و اسید فسفاتاز و معدنی شدن نیتروژن در کلیه نمونه¬ها اندازه¬گیری شد.
نتایج نشان دادکه قسمت¬های پایین شیب شامل پایه و انتهای شیب حداکثر مقدار ‌کربن آلی، نیتروژن کل، ECe، فعالیت آلکالین و اسید فسفاتاز، معدنی شدن نیتروژن، معدنی¬شدن کربن را دارا می¬باشند و بخش قله شیب تقریباً مشابه قسمت¬های پایین و در رتبه بعدی قرار می‌گیرد. با این وجود، در خاک¬های واقع بر شیب پشتی پارامترهای فوق حداقل بود.شاخص¬های کربن آلی، نیتروژن کل، معدنی شدن نیتروژن تفاوت بین دو جهت شیب را به خوبی نشان می¬دادند. حداکثر معدنی شدن کربن در موقعیت انتهایی شیب شمالی مشاهده شد. علاوه بر این، هر دو عامل جهت شیب و محل نمونه¬برداری تأثیر معنی¬داری بر افزایش مقدار شاخص¬های فوق داشتند. بنابراین خصوصیات خاک وابسته به موقعیت¬های زمین¬نما است و این موقعیت¬ها ویژگی¬های خاک و تکامل تدریجی آن را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در بین شاخص¬های مورد بررسی کربن آلی، تنفس میکروبی و فعالیت آنزیم فسفاتاز به عنوان شاخص‌های مناسب برای ارزیابی اثر موقعیت زمین¬نما بر کیفیت خاک در منطقه مورد مطالعه توصیه می¬شوند.