سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: دهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۲

نویسنده(ها):

مهدی همایی – دانشیار گروه خاکشناسی دانشگاه تربیت مدرس
محمدهادی غفاریان مقرب – دانش آموخته رشته خاکشناسی دانشگاه تربیت مدرس

چکیده:

خاک های آلوده به سرب در بخشهای وسیعی از جهان یافت میشوند . روشهای متعدد فیزیکی و شیمیایی برای پالایش خاک وجود دارد که این روشها اثرات مخرب فیزیکی، حاصلخیزی و بیولوژیک بر خاک دارند . افزون بر این،دارای هزینه زیاد خاک برداری و خاک ریزی هستند و در سطوح وسیع، کاربرد محدودی دارند . پالایش گیاهی یک روش آلودگی زدایی درجا و مستقیم برای خاک، فاضلاب، رسوبات و آبهای آلوده به آلاینده های آلی و معدنی است . سرب، عمومی ترین عنصر سنگین آلوده کنندة محیط زیست است . پالایش سرب توسط گیاه به سه روش استخراج گیاهی، تثبیت گیاهی وتصفیه ریشه ای صورت می گیرد . از این روشها تنها روش استخراج گیاهی قادر به آلودگی زدایی خاک است . استخراج گیاهی یک روش از پالایش گیاهی است که طی آن گیاهان بصورت پمپ های خورشیدی با جذب مواد و ورود آنها به چرخه کربن موجب کاهش معنی دار یک ماده از پیش ماده اش می شوند . در یک فرآیند استخراج گیاهی باید سطح فلز سنگین را در ظرف ۳ تا ۵ سال به زیر حد خطر آفرین برساند . بنابراین ما به گیاهی نیاز داریم که حداقل بتواند بیش از ۱ درصد فلز سنگین را در خود انباشت نماید و محصولی بیش از ۳ تن در هکتار در سال داشته باشد . گیاهان با قابلیت جذب بالا ۲ گونه هایی هستند که می توانند برخی فلزات را ۱۰۰ تا ۵۰۰ برابر بیش از سایر گونه ها، جذب و انباشت نمایند .
این پژوهش در قالب طرح بلوک های کاًملا تصادفی برای ارزیابی میزان کاریایی و دامنه بکارگیری روش استخراج گیاهی توسط گیاه تربچه برای پالایش یک خاک شن لومی در سطح مزرعه انجام پذیرفت . در این طرح میزان سرب موجود در خاک شاملشش سطح ۲۲۸ ، ۲۴۸ ، ۳۲۸ ، ۴۲۸ ، ۷۲۸ ، ) ۱۲۲۸ میلی گرم در کیلوگرم ) در سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت . غلظت سرب در خاک مزرعه بدون افزایش سرب ۲۲۸ میلیگرم در کیلوگرم بود و خاک با محلول نیترات سرب (PbNO3) بصورت یکنواخت تا حدود آلودگی خاکهای تهران آلوده گردید . آلوده سازی در ۳ مرحله تا
رسیدن به غلظت مورد نظر ادامه یافت . سپس با تجزیه جزء به جزء ( تسی یر و همکاران ))۱۹۸۴) ۳ خاک مقادیر مختلف سرب قابل دسترس را شناسایی گردید . سرب موجود در بخشهای مختلف گیاه به روش هضم با مخلوط اسید نیتریک – اسید پرکلریک و اسید سولفوریک استخراج و بوسیله روش جذب اتمی شعله ۴ اندازهگیری شد . چون سرب آلاینده فلزی است و غیر قابل تجزیه بیولوژیکی می باشد . پالایش آن زمانی حاصل می شود که غلظت آن در خاک کاهش یافته و کمتر از حد خطر آفرینش ۴۰۰) میلی گرم در کیلوگرم ) شود . در این آزمایش ابتدا عملکرد و انباشت سرب دراندامهای هوایی و غدهای گیاه بطور مجزا اندازه گیری گردید سپس محاسبه زمان مورد نیاز برای پالایش از فرمول ارائه شده توسط Schnoor و همکاران که در سال ۲۰۰۲ ارائه گردیده استفاده شده است .