سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: اولین همایش ملی حبوبات

تعداد صفحات: ۳

نویسنده(ها):

علی اکبر محمودی – عضو هیئت علمی (مربی پژوهش) مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان.
حسین مصطفائی –

چکیده:

حبوبات با داشتن ۲۴-۱۶ درصد پروتئین به گوشت فقرا معروف است و نقش وسیعی در تامین پروتئین مورد نیاز جامعه بشری به ویژه اقشار کم درآمددارد. عدس به لحاظ نیاز آبی کم، در اکثر دیمزارها به همراه نخود به جای آیش در تناوب با غلات قرار می‌گیرد. ضمناً با قابلیت تثبیت ازت اتمسفری در حاصلخیزی خاک برای کشت غلات سال بعد می‌تواند مفید واقع گردد. در این تحقیق تعداد ۴۵ لاین عدس برگزیده ازخزانه بین‌المللی لاین‌های زودرس عدس در ایکاردا، به همراه یک رقم شاهد محلی، مجموعاً ۴۶ لاین در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی و در دو تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی استان اردبیل و ایستگاه تحقیقات دیم شمال خراسان (شیروان) کشت گردید. موارد یادداشت برداری عمدتاً شامل تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی ، درصد پوشش، ارتفاع بوته، وزن صددانه و عملکرد دانه بود. پس از اتمام یادداشت‏برداریها، تجزیه ساده ومرکب داده‏های ‏آزمایش به وسیله رایانه انجام گرفت. نتایج نشان داد که در شیروان بین لاینها و ارقام مورد بررسی از نظر تمام صفات ثبت شده به استثناء ارتفاع بوته، تفاوت آماری قابل ملاحظه در سطح ۱% وجود داشت. رقم شاهد محلی (رباط) در شیروان به ترتیب با ۶۳ و ۷۱ روز (از تاریخ کشت) دیرگل‌ترین و دیررس‌ترین رقم به شمار آمد اما لاین FLIP 2003-40L به ترتیب با ۵۳ و ۵/۶۳ روز زودگل‌ترین و زودرس‌ترین لاین این آزمایش بود. در این آزمایش بیشترین میزان عملکرد دانه متعلق به رقم شاهد محلی با میانگین ۶۲ گرم در متر مربع، و کمترین آن مربوط به لاین‌های FLIP 2002-43L و FLIP 2003-55L با میانگین ۷/۹ گرم در متر مربع بود. در سایت اردبیل بین لاینها و ارقام مورد آزمایش از لحاظ کلیه صفات، بجز صفت تعداد روز تا رسیدگی اختلاف آماری معنی دار در سطح ۱% مشاهده شد. زودگل‌ترین و دیرگل‌ترین لاینها به ترتیب FLIP 94-1L با متوسط ۵/۵۸ روز و رقم شاهد محلی با متوسط ۶۸ روز بود. کمترین و بیشترین ارتفاع نیز به ترتیببه لاین‌های FLIP 2003-42Lبا متوسط ۱۸/۳ و FLIP 2003-41L با متوسط ۲۵ سانتیمتر تعلق داشت. نتایج تجزیه مرکب نشان داد که بین میانگین کلیه صفات بین دو منطقه مورد آزمایش، تفاوت قابل ملاحظه آماری وجود داشت. همچنین بین ژنوتیپ‌های مورد نظر نیز از لحاظ صفات مذکور، اختلاف آماری معنی‌دار بود. بالاترین میزان عملکرد مربوط به رقم محلی رباط با میانگین ۹۱/۳ گرم در متر مربع و کمترین آن مربوط به لاین FLIP 2003-55L با میانگین۴۰/۵ گرم در متر مربع بود. در تجزیه مرکب، اثر متقابل ژنوتیپ و منطقه از نظر صفت عملکرد، معنی‌دار بود. بیشترین میزان عملکرد با میانگین ۱۴۷/۷ گرم در متر مربع مربوط به لاین FLIP 2003-53L در منطقه اردبیل و کمترین آن با میانگین ۹/۷۵ گرم در متر مربع مربوط به لاین FLIP 2000-17L در منطقه شیروان بود.