سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: دومین کنفرانس سراسری آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک

تعداد صفحات: ۱۰

نویسنده(ها):

مسعود نصری – عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردستان
جمال قدوسی – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری
علی نجفی – کارشناس ارشد آبخیزداری

چکیده:

تنوع، پیچیدگی و گستردگی وقایع و بلایای طبیعی نظیر سیل و زلزله از یک طرف و تعدد عوامل دخیل در هر یک ازوقایع از طرف دیگر، لزوم به کارگیری ابزارهای مناسب جهت شناسایی و تعیین اهم موارد مؤثر را ضروری می سازد. در این میان کنترل و کاهش اثرات مخرب سیل با تکیه بر شناسایی عوامل دخیل در بروز و تشدید آن با هدف تخفیف شدت و بزرگی دبی های سیلابی از اصول مهم مدیریت منابع آب و خاک است. بدین منظور شناسایی و تعیین مهمترین عوامل و پارامترهای تأثیرگذار در ایجاد و تشدید دبی های سیلابی در بزرگ حوضه آبخیز اصفهان – سیرجان واقع در بخش مرکزی ایران(با مساحت ۹۹۳۰۰ کیلومتر مربع) و با استفاده از آمار تکمیل شده دبیهای مربوط به ۱۴ ایستگاه هیدرومتری موجود در این حوزه با بهره گیری از یکی از ابزارهای مناسب آماری به نام تجزیه و تحلیل عاملی مد نظر قرار گرفت. در این مطالعه عوامل مؤثر در سیلاب شامل ویژگیهای مربوط به توپوگرافی، آب و هوا، هیدرولوژی، خاک، زمین شناسی، پوشش گیاهی و کاربری اراضی زیرحوزه های منتهی به ایستگاههای هیدرومتری تعیین و محاسبه گردید. نتایج حاصل از انجام تحلیل عاملی نشان داد که عوامل زمان تمرکز با وزن ۳۷/۹ درصد، شیبسطح حوزه با ۲۹ درصد و تراکم زهکشی آبراهه های درجه ۱با وزن۲۴/۶ درصد دارای بیشترین تأثیر درایجاد و یا تشدید دبی های سیلابی در منطقه مورد مطالعه م یباشد، بنابراین در راستای مدیریت و حفاظت منابع آب و خاک حوز ههای آبخیز لزوم بررسی و ارائه راهکارهای علمی و اجرایی به منظور کاهش اثرات منفی این عوامل در پدیده سیلاب در هر یک از زیرحوزه های مورد مطالعه ضروریست