سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: دهمین کنگره علوم زراعت و اصلاح نباتات

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

ایمان کامرانفر – عضو هیات علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز
عبدالهادی حسین زاده – عضو هیات علمی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
محمد رضا بی همتا – عضو هیات علمی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
حمیدرضا نیکخواه – عضو هیات علمی موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج

چکیده:

به منظور شناسایی ژنوتیپ های با عملکرد بالا و در عین حال پایدار و سازگار به مناطق سرد کشور، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار و با استفاده از ۲۰ رقم و لاین پیشرفته مناطق سرد در نه ایستگاه تحقیقاتی مناطق مذکور و در طی سالهای زراعی ۸۲-۸۱ و ۸۳-۸۲ انجام شد و عملکرد دانه و سایر صفات مرتبط ثبت شد. نتیجه تجزیه واریانس مرکب در شرایط ثابت بودن ژنوتیپ و تصادفی بودن سال و مکان حاکی از معنی داری اثر متقابل مکان × سال، ژنوتیپ × سال و ژ نوتیپ × سال × مکان بود . مقایسه میانگین ژنوتیپ ها و مکان ها با استفاده از آزمون دانکن چند دامنه ای برای شرایط ثابت انجام شد که ژنوتیپ ۱۳ و مکان تبریز واجد حداکثر عملکرد دانه بودند . جهت تفسیر مفیدتر این اثر متقابل، از روش های مختلف تجزیه پایداری مبتنی بر تجز یه واریانس استفاده شد . بر اساس آماره واریانس محیطی رومر، ژنوتیپ های ۶ و ۲۰ به عنوان ژنوتیپ های با عملکرد بالا و با پایداری بالا و بر اساس دیگر آماره نوع I، یا ضریب تغییرات محیطی فرانسیس کاننبرگ ژنوتیپ ۱۳ واجد این شرایط معرفی شد . نتایج مطالعه پایداری بر اساس آماره های نوع II، شامل اکووالانس ریک، واریانس پایداری شوکلا، واریانس پلستد و پترسون و واریانس پلستد، به نتایج کاملا مشابهی منجر شد که بر اساس آن ژنوتیپ ۱۳ به عنوان ژنوتیپ مطلوب معرفی شد. جهت تفکیک اثر متقابل به دو نوع تغییر در رتبه و تغییر در مقدار، از روش مور استفاده شد که بر اساس آن ۹۰/۱۵% مجموع مربعات اثر متقابل ناشی از تغییر رتبه ژنوتیپ ها بود که حاکی از پیچیدگی زیاد این اثر بود . در عین حال بر اساس مجموع مربعات همبستگی ناقص و مجموع مربعات نامتجانسی واریانس، ژنوتیپ ۱۳ به عنوان ژنوتیپ برتر معرفی شد . جهت تأکید برجزء غیر قابل پیش بینی اثر متقابل ژنوتیپ × سال، واریانس درون مکانی لین و بینز و ضریب تغییرات آن به عنوان آماره های نوع IV ، محاسبه شدند که به ترتیب ژنوتیپ های ۶ و ۲۰ و ژنوتیپ ۱۳ به عنوان ژنوتیپ های برتر معرفی شدند . بنابراین بر اساس جمع بندی نتایج روش های مختلف ژنوتیپ ۱۳ با دارا بودن حداکثر میانگین عملکرد دانه، در غالب روش ها جزء ژنوتیپ های پایدار قرار گرفت و به عنوان ژنوتیپ برتر و مطلوب نواحی سرد کشور شناخته شد.