سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: سومین کنگره بین المللی بهداشت، درمان و مدیریت بحران در حوادث غیرمترقبه

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

قدرت اله شمس خرم آبادی – دانشگاه علوم پزشکی لرستان
محمد جواد صفرزاده – دانشگاه علوم پزشکی لرستان

چکیده:

زلزله از جمله بحرانهایی است که در طول قرون متمادی زندگی بشر را تحت تأثیر قرارداده و حتی وقوع موارد شدید آن مانند سونامی شرق آسیا در سال ۱۳۸۳ که منجر به تغییرات و انحراف جزئی زمین از مدار گردش خـود گردیـد، مـی توانـد اوضاع زیست محیطی کره مسکونی را دستخوش تحولات ناخوشایند نماید . زلزله لرستان از جمله مواردی است که وسعت قابـل توجهی از منطقه زاگرس میانی را در بر گرفت . طی وقوع این زلزله، علاوه برلرستان، بخش هایی از استانهای همـدان و مرکـزی نیز لرزید . زلزله لرس تان به لحاظ هوشیاری عمومی و پیش لرزه ۵/۲ ریشتری شب قبل از حادثه، تلفات جانی گسترده ای در بر نداشت، اما خسارات مادی وسیعی بر جای نهاد . در زلزله مذکور ۶۹ نفر کشته و بیش از ۱۷۰۰ نفر زخمی شده و بـالغ بـر ۳۲۱ روستا در محدوده جغرافیایی شهرستانهای بروجرد – دورود – سل سله و خـرم آبـاد از ده تـا صددرصـد تخریـب شـدند . و سـامانه بهداشت و درمان را تحت تأثیر خیل عظیم بیماران و مصدومین قرارداد و منابع قابل توجهی که می توانست به مـصرف رشـد و توسعه بخش بهداشت و درمان برسد صرف بازگشت به اوضاع عادی در بازسازی گردید . مواد و روش ها : لحظاتی پـس از وقـوع زلزله ، تیم های امداد و نجات مرکز فوریتهای پزشکی لرستان و استانهای همدان و مرکزی با استفاده از آمبولانس های مناسب و بهره گیری از تیم های متشکل از پزشک و پرستار و تکنیسین فوریتهای پزشکی با سرعتی قابل تحـسین، عملیـات تخلیـه و درمان مصدومین را به انجا م رساندند . به فاصله کوتاهی پس از عملیات نجات مصدومین، بیش از ۲۰ تیم بهداشتی ۳ تا ۵ نفـره شامل : کارشناس و کاردان بهداشت محیط و مبارزه با بیماریها به اتفاق پزشکان، نسبت بـه ارزیـابی سـریع وضـعیت بهداشـتی منطقه زلزله زده و همچنین انجام اقدامات اولیه بهداشتی مبادرت نمودند . با افزوده شدن تیم هـایی از سـایر اسـتانهای کـشور، بیش از ۴۰ تیم بهداشتی متشکل از : پزشک ، پرستار ، داروساز، کاردان و کارشناس بهداشت محیط، مبارزه با بیماریها، بهداشت خانواده و بهداشت روان در منطقه استقرار یافتند، تیم های بهداشت محیط با استفاده از تجهیزا ت مربـوط بـه خـود در زمینـه سالم سازی آب شرب، کنترل ناقلین بیماریها، کنترل بهداشت مواد غذایی، جمع آوری و دفع بهداشتی فضولات دامـی و زبالـه، گندزدایی محیط، سم پاشی محیط اقدام نموده اند و از تجهیزاتی شامل : وسایل نمونه برداری آب ، وسایل نمونه بـرداری مـواد غذایی، وسایل سنجش کلر باقی مانده، پمپ سم پاش موتوری و دستی، پمپ مه پاش موتوری، مواد گندزدا از قبیل : پرکلرین ، هالامید، کرئولین، بسته های ۲۵ کیلوگرمی آهک، سموم از قبیل : سولفاک، فایکام، سیمبراتور، کلـرات واکـس بلـوک اسـتفاده گردید . بحث و نتیجه گیری : با انجام اقدامات منطب ق بر پروتکل W.H.O ، سیاستهای مرکز سلامت محیط و کار ، برنامه ریـزی ستاد بهداشت محیط استان و تجربیات قبل از بروز بحران بهداشتی و شیوع بیماریهای عفونی روده ای و انگلـی جلـوگیری بـه عمل آمد . شاخص های بهداشت محیطی که با وقوع زلزله دستخوش تغییرات عمده ای شده بود به سـ رعت ارتقـاء یافـت . و در مجموع، ۴۰۷ باب توالت در مناطق مختلف بهسازی و احداث گردید . ۳۹۵۰۷۳ متر مربـع آب در بخـش بهداشـت گنـدزدایی و کلرینه شد . ۱۸۴۹۵ مترمربع فضای داخلی توالتها گندزدایی گردید . ۵۶۵۸ مترمربع فضای داخلی حمامها گندزدایی گردید . ۲۱۰ باب حمام در مناطق مخ تلف احداث شد . در چهار نوبت تعداد ۱۵۲۵۰۶ نفر تحت آموزش بهداشت قرار گرفتند ۴۲۸۸۸۷٫ مترمربع بر علیه ساس، کنه، کک، مگس خانگی و انواع پشه ها از جمله کـولکس، سوسـک و … سمپاشـی گردیـد ۱۷۰۴٫ مـورد گندزدایی هرز آبها صورت گرفته است ۱۳۳۸۲۳۴٫ مترمربع سطوح مختلف محیط گندزدای ی شده است . ۲۳۵۱۸ مورد سـنجش کلر باقیمانده آب آشامیدنی شده است . ۲۴۱۹ مورد نمونه برداری جهت انجام آزمایشات میکروبـی آب انجـام شـده اسـت ۳۹۵ مورد نمونه بردای مواد غذایی انجام شده است در نهایت اقدامات فوق سـبب شـد کـه بخـش عمـده ای از معـضلات بهداشـت محیطی مناطق زلزله زده لرستان با تلاش کارکنان بهداشـت محـیط و سـایر واحـدهای بهداشـتی تعـدیل یافتـه بطـوری کـه بیماریهای اسهالی نیز به نحو چشمگیری کاهش یابد . با توجه به وجود زمینه های مختلف پس از وقوع بحـران زلزلـه : از جملـه وجود شکستگی های متعدد در شبکه های آبرسانی، تخصیص دیر هنگام اعتبا رات مـورد نیـاز بازسـازی تأسیـسات بهداشـتی، دامداری به روش سنتی در بسیاری از روستاها، وجود آوار و ابعاد وسیع ویرانیها، ایجاد تغییرات اکولوژیکی در منـاطق مختلـف، ضروری است مداخلات مناسب و کارآمد جهت سازماندهی و تسریع در اقدامات بهداشتی بعمل آید، علاوه بر آن بسط آمـ وزش های عمومی، انجام مانورهای متعدد، مقاوم سازی سازه های مسکونی و تجاری خصوصاً در اطراف و مسیرگسل ها، سـازماندهی دقیق نیرو ها و تجهیزات ( قبل از وقوع حوادث ) ، ایجاد تشکیلات وزارتی مناسب در زمینه حوادث و … می تواند در کاهشاثرات بلایای طبیعی در کشور به نحو چشمگیری مؤثر واقع گردد .