اقلیم و انتخاب سیستم سازه ای بازار

اولین مرحله طراحی سازه انتخاب گزینه هایی برای اسکلت بندی ساختمان بر اساس شرایط پروژه است. ایران سرزمین تنوع اقلیم ها  در ایران است و خصوصیات اقلیمی و مصالح بوم آورد هر منطقه استفاده از سیستم های سازه ای خاصی را ایجاب می کند. بازار نیز مانند سایر ابنیه معماری ایران تابع این شرایط است. بازار بدون سقف در اقلیم معتدل و مرطوب حاشیه دریای خزر به همان اندازه قدرتمند و تاثیر گذار است که بازار های با سازه سقفی چوبی و حصیری حاشیه خلیج فارس و بازار های با سازه های قوسی بکار رفته بصورت طاق و تویزه در نواحی سرد کوهستانی و دشت ها و کوهپایه های فلات ایران.

سیستم طاق و تویزه بازار هنگامی که در اقلیم گرم و خشک دشت ها و کوهپایه های فلات مورد استفاده قرار می گیرد دارای آسمانه بلند و دهانه های وسیع می گردد (بازار اصفهان، شیراز، کرمان، یزد، کاشان، قزوین، تهران و …)، بطوری که در بازار اصفهان عرض گذرها بین ۴/۵ تا ۵ متر و نسبت ارتفاع به عرض برابر ۱/۵ شده است” و گشودگی های سازه متعادل است. آنگاه که در اقلیم سرد کوهستانی کاربرد می یابد دهانه ها و ارتفاع کاهش می یابد و گشودگی ها به حداقل می رسد تا اتلاف حرارت محیط کنترل گردد (بازار تبریز، همدان و خوی). در اقلیم گرم و مرطوب حاشیه خلیج همیشه فارس که نیاز به تهویه هوا و جلوگیری از تابش مستقیم نور آفتاب مد نظر است، سقف بازار با سازه چوبی شکل گرفته و روی آن با حصیر پوشیده می شود و باز شو های طولی در بالای سقف حجره ها تا حد ممکن مورد استفاده واقع می گردد (بازار قدیم بندر لنگه و بوشهر) و در حاشیه دریای خزر به علت معتدل و مرطوب بودن محیط و بارندگی فراوان، راسته بازار بدون سقف است و جهت شیروانی آسمانه حجره ها رو به معبر بازار طراحی می گردد و قسمتی از حریم فضایی راسته بازار را می پوشاند (بازار رشت، ساری و لاهیجان).”

سیستم سازه ای و مقیاس راسته بازار با توجه به شرایط اقلیمی و مصالح و فن نیارش بومی برگزیده شده و در جهت تامین ارزش های فضایی و معماری به کار گرفته می شود.