سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: اولین همایش ملی حبوبات

تعداد صفحات: ۳

نویسنده(ها):

احمدرضا گل‌پرور – استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان
عبدالله قاسمی پیربلوطی – عضو هیئت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد
مهرداد جعفرپور – استادیار گروه باغبانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان
حمید مدنی – استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک

چکیده:

لوبیای معمولی یکی از مهمترین گیاهان زراعی در اکثر مناطق ایران است. سطح زیر کشت این گیاه در نواحی مرکزی و غرب ایران قابل ملاحظه بوده و عملکرد ژنوتیپ‌های این نواحی نیز بسیار مطلوب می‌باشد. در خاکهای نواحی که برای اولین‌بار لوبیا و یا سایر بقولات کشت می‌شود به منظور تثبیت مقدار کافی از جمعیت نژاد مؤثر باکتری و بروز آلودگی در ریشه‌های آنها نیاز به تلقیح بذور با باکتری مناسب می‌باشد. بین ژنوتیپ‌های لوبیای معمولی تنوع ژنتیکی برای تثبیت بیولوژیکی نیتروژن وجود دارد. بنابراین، انتخاب برای بهبود ژنتیکی پتانسیل این گیاه در ایجاد همزیستی با نژادهای باکتری رایزوبیوم می‌تواند منجر به تولید ارقامی با توانائی بیشتر برای تثبیت بیولوژیکی نیتروژن باشد. به این منظور و با هدف شناسائی صفات مؤثر بر درصد تثبیت نیتروژن تعداد ۶۰ ژنوتیپ لوبیای معمولی در دو آزمایش جداگانه در قالب طرح آگمنت کشت شدند. در یک آزمایش ژنوتیپ‌ها با سویه L-109‌ از باکتری Rhizobium legominosarum biovar Phaseoli‌ تلقیح شده ولی در آزمایش دوم هیچگونه تلقیحی صورت نگرفته و این محیط بعنوان شاهد برای محیط اول در نظر گرفته شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که زمین آزمایش یکنواخت بوده و تفاوت معنی‌داری بین بلوکها وجودندارد. همچنین تفاوت معنی‌دار بین ژنوتیپ‌ها حاکی از وجود تنوع ژنتیکی در ژنوتیپ‌های مورد بررسی برای تثبیت نیتروژن و سایر صفات بود. تجزیه ضرایب همبستگی حاکی از آن بود که صفات عملکرد دانه، تعداد غلاف در بوته، وزن خشک غلاف در بوته، وزن صد دانه، تعداد گره در بوته و درصد کل نیتروژن دراندام‌های هوائی هر بوته همبستگی مثبت و بسیار معنی‌داری با درصد تثبیت نیتروژن دارند. تجزیه رگرسیون گام به گام نشاندهنده این بود که صفات درصد کل نیتروژن در اندام‌های هوائی هر بوته، تعداد گره در بوته و عملکرد بیولوژیک ۹۱/۶% از تغییرات متغیر درصد تثبیت نیتروژن را توجیه می‌نمایند. تجزیه مسیر برای این صفات اثر مستقیم قابل توجهی بر درصد تثبیت نیتروژن داشته و لذا می‌توان از آنها به عنوان معیارهای انتخاب غیرمستقیم در جهت بهبود ژنتیکی توانائی تثبیت نیتروژن در ژنوتیپ‌های معمولی استفاده نمود.