سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: کنفرانس ملی خرما، چالشها و پتانسیلهای تولید و صادرات خرما در ایران

تعداد صفحات: ۱۷

نویسنده(ها):

محمدنبی شهیکی تاش –
باقر درویشی –
مهیم شهیکی تاش – استادیار دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده:

از برجسته‌ترین جنبه‌ها و خصوصیات سازمانی بازار می‌توان به تمرکز فروشندگان و تمرکز خریداران اشاره نمود. همانگونه که برای ارزیابی ساختار بازارها و صنایع از شاخص‌های تمرکز استفاده می‌شود در بحث بازارهای صادراتی می‌توان از این شاخص‌ها برای ارزیابی درجه تمرکز این بازارها استفاده نمود. در این مقاله از شاخص‌های تمرکز (CHk)، شاخص (CRn) و شاخص (CQ) استفاده شده است. نتیجه محاسبات صورت گرفه توسط شاخص (CHk)، شاخص (CRn) و شاخص (CQ) نشان می‌دهد که شاخص (CHk) و شاخص (CRn) در طی دوره زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۵ افزایش یافته است بگونه‌ای که شاخص CHk از ۱۳۹۲ به ۱۴۶۶ افزایش یافته و شاخص CRn از ۶۳ به ۶۷ درصد رسیده و این نتیجه بیانگر آن است که در طی زمان شدت نابرابری توزیع بازار بین صادرکنندگان افزایش یافته است و این مساله در شرایطی رخ داده که تعداد صادرکنندگان در طی این دوره افزایش یافته است. لذا می‌توان نتیجه گرفت صادرکنندگان تازه‌ای که در این بازار وارد شده‌اند سهم اندکی از بازار را بخود اختصاص داده‌اند و نتوانسته‌اند توزیع سهم بازاری صادرکنندگان عمده را کاهش دهند. درجه رقابت (CQ) در بازار این کالا در طی دوره ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۵ کاهش یافته است، بگونه‌ای که شاخص CQ از ۳۷ درصد در سال ۱۹۹۰ میلادی به ۳۳ درصد در سال ۲۰۰۵ تنزل یافته است. بر مبنای این شاخص می‌توان نتیجه گرفت که سیاست‌های اتخاذ شده توسط کشورهای عمده این بازار به گونه‌ای بوده که شرایط مسلط خود را کماکان حفظ نموده و سهم رقبا را کاهش داده‌اند.