سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: سومین کنگره بین المللی بهداشت، درمان و مدیریت بحران در حوادث غیرمترقبه

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

حیدر فراهانی – دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان مرکزی – بخش بیوشیمی

چکیده:

خصوصیات اورانیوم تضعیف شده : اورانیوم تـضعیف شـده ( یـا ) Du = Depleted uranium ، از فـرآورده هـای زائـد رادیواکتیـو می باشد که پس از غنی سازی اورانیوم از فلز طبیعی اورانیوم باقی می ماند . کانی اورانیوم، باید تصفیه شود، تا فلز خالص و طبیعی اورانیوم حاصل گردد . اورانیوم تصفیه و خالص شده حاوی سه ایزوتوپ یا شکل هسته ای مختلف می باشد . این سه ایزوتوپ عبارتنداز U -235 و U -234 و U -238 ، تمامی این سـه عنـصر رادیـو اکتیـو هستند . از U -234 فقط مقدار کمی وجود دارد . بیشتر فلز طبیعی اورانیوم بصورت U -238 می باشد . که حدود ۹۹/۳ درصد فلز اورانیوم را تشکیل می دهد . در حالیکه U -235 فقط در حدود %۰/۷ مقدار باقی مانده را تشکیل می دهد . فقط اورانیوم ۲۳۵ با نیمه عمری حدود ۷۰۴ میلیون سال دارای ویژگی های مفیدی برای راکتورهای انرژی هسته ای، بمب هـای اتمی و هیدروژنی می باشد . جهت استفاده از U -235 در تولید انرژی هسته ای، باید با غلظت بیشتر از ۰/۷ درصد وجـود داشـته باشد . راکتورهای انرژی هسته ای حداقل به اورانیوم ۲۳۵ پنج درصد نیاز دارند . در حالیکه بمب اتمی به اروانیوم غنـی شـده تـا %۹۰ احتیاج دارد . لذا یک روش بسیار پیچیده و پرهزینه بنام غنی سازی برای بالا بردن غلطت اورانیـوم ۲۳۵ و تولیـد اورانیـوم غنی شده ) ) enriched uranium انجام می شود . چیزی که از آن باقی می ماند اورانیوم تضعیف شده می باشد کـه حـاوی ۹۹/۸ درصد اورانیوم ۲۳۸ و فقط ۰/۲ درصد اورانیوم ۲۳۵ می باشد . چگالی آن ۱۹/۰۵ گرم بر سـی سـی مـی باشـد . تقریبـاً ۱/۷ برابـر چگالی سرب، ۲/۴۵ برابر چگالی آهن و ۲/۱۴ برابر چگالی مس می باشد . این ماده همچنـین یـک فلـز آذرخـشان اسـت یعنـی همچون منیزم در مجاورت هوا می سوزد و دودی حاوی ایروسل بسیار ریزی از اکسیدهای اورانیوم تولیـد مـی نمایـد، کـه ذرات بسیار ریزی هستند ( به قطر کمتر از ۱۰ میکرون ) که استنشاق می شوند و در عمق ریه ها جای می گیرند و می توانند دهها سـال در آنجا باقی بمانند . منابع مختلف بیان داشته اند که اورانیوم تضعیف شده دارای ۳۰ الی ۷۵ درصـد خـصوصیات رادیواکتیویتـه اورانیوم می باشد . U -238 در ۴/۵۱ بیلیون سال که نیمه عمر آن است، نیمی از اتم آن دچار فروپاشی می گردد و نیمی دیگردر همین مدت زمان پس از آن فروپاشیده خواهد شد . اما حتی بعد از این دو نیمه عمر، هنوز ۲۵ درصد جرم اصلی U -238 بـاقی می ماند ! پس از یک نیمه عمر سوم، ۱۲/۵ درصد دیگر U -238 باقی می ماند و به همین ترتیب تا بـه پایـان برسـد . پـس از ۱۴ مرحله فروپاشی نهایتاً به سرب ۲۰۶ تبدیل می شود . آنچه موضوع را وخیم تر می نماید این است که محصولات فروپاشی اغلب خود شان رادیواکتیـو هـستند و هـر کـدام نیمـه عمـر مخصوص به خود را دارند . در مجموع ۴ نوع تشعشع از عناصر رادیواکتیو عموماً ساطع می گردد . اشعه گاما، اشعه آلفا، اشعه بتا و نوترونها . بعضی از مواد زائد همراه اورانیوم تضعیف شده از قبیل پلتونیوم، نپتینیوم و آمیراسـیوم و دیگـر اورانیـوم هـای تـرانس دارای سمیت شیمیایی مختص به خود می باشند .
بعضی از مواردی که Du مورد استفاده قرار گرفته است عبارتنداز حدود ۸۰۰ تن در سال ۱۹۹۱ در عراق، عربستان صـعودی و کویت، حدود ۳ تن در بوسنی و هرزگـوین در سـالهای ۱۹۹۴ و ۱۹۹۵ و حـدود ۱۰ تـن در گـوزوو و بیـشتر از ۱۰۰۰ تـن در افغانستان . اثرات سوء اورانیوم تضعیف شده بر سلامت انسان در مطالعات متعددی نشان داده شده است .