سال انتشار: ۱۳۸۳

محل انتشار: پنجمین همایش ملی دو سالانه انجمن متخصصان محیط زیست ایران

تعداد صفحات: ۱۱

نویسنده(ها):

محمدباقر گلستان –

چکیده:

باگاس تفاله نیشکر است که پس از شربت گیری از ساقه نیشکر به شکل توده فیبر خشک باقی می ماند. این ماده میتواند بعنوان سوخت مورد استفاده قرار گیرد یا با فعل و انفعالاتی به خمیر کاغذ، خوراک دام، اتانول و فورفورال (دارای مصرف پزشکی و داروسازی) و چندین فرآورده دیگر تبدیل شود.
سه کارخانه تولید شکر امام خمینی(ره)، دعبل خزاعی و امیرکبیر در سال ۱۳۸۲ بیش از یک میلیون تن باگاس تولید کرده اند که با هزینه ای بالغ بر ۲ میلیارد تومان جمع آوری و در بیابان های اطراف کارخانه ها دفع شده اند. این ماده بدلیل داشتن مواد قندی و الکل پس از چند روز دچار خودسوزی شده و بتدریج دود شده و میسوزد. پس از تکمیل و راه اندازی ۴ کارخانه شکر سلمان فارسی، میرزاکوچک خان (طی نیمه دوم سالجاری) همچنین فارابی و دهخدا ظرف ۲ سال آینده تولید باگاس به بیش از ۲ میلیون تن در سال بالغ خواهد شد.
طی همین زمان بخشی از باگاس تولید شده، در ۳ کارخانه به ۳۰۰ هزار تن خوراک دام و در یک کارخانه به ۱۰۰ هزار تن تخته صنعتی (MDF) تبدیل خواهد شد و قرار بوده است که مابقی باگاس در چهار کارخانه در کشت و صنعتهای امیرکبیر، میرزاکوچک خان، فارابی و سلمان فارسی به ۳۵۰،۰۰۰ تن کاغذ تبدیل شود (هر کارخانه ۸۷۵۰۰ تن). طرح های تولید کاغذ در کارخانه های ذکر شده، در برنامه های اول و دوم توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور بعنوان طرحهای ملی پیش بینی گردیده بود. مناقصه و انتخاب پیمانکار داخلی و خارجی آنها توسط شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی انجام گردیده و علیرغم آنکه در برنامه سوم توسعه نیز مجدداً بعنوان طرحهای ملی در نظر گرفته شده اند، تاکنون هیچگونه منابع ارزی و ریالی برای احداث آنها تأمین نشده است.
در سال ۱۳۸۰ ، نیاز سالانه کشور به کاغذ چاپ و تحریر و کاغذ روزنامه ای مجموعاً ۳۳۸،۰۰۰ تن برآورد گردیده که در سال ۱۳۷۹ ، بیش از ۶۰ % آن از طریق واردات تأمین گردیده است.
در حال حاضر دو واحد تولید کننده کاغذ چاپ و تحریر و روزنامه در کشور فعالند که فعالیتهای تولیدی واحد بزرگتر (یعنی شرکت چوب و کاغذ مازندران) متکی به مقطوعات جنگلی شمال است و دیگری (کاغذ پارس) از باگاس استفاده می نماید.
بر اساس آمارهای اعلام شده، در طول ۴۰ سال گذشته بیش از ۶ میلیون هکتار از عرصه های جنگلی کشور نابود شده است که در این میان بیشترین خس۲ارت به جنگل های شمال کشور وارد آمده است و بگفته مقامات مسئول (معاون سازمان حفاظت محیط زیست و معاون وزارت صنایع) بدلیل تهدیدات و ظرفیتهای موجود در این جنگل ها منبعد نباید از آنان بهره برداری صنعتی بعمل آورد.
هزینه تولید یک تن خمیر کاغذ از چوب جنگلی حدوداً ۱،۲۰۰،۰۰۰ ریال و از باگاس حدود ۱۴۰،۰۰۰ ریال است. با توجه به تولید فراوان باگاس در کشت و صنعتهای نیشکر خوزستان، باگاس نه تنها بهترین جایگزین جنگل های شمال کشور برای تولید کاغذ، بلکه ناجی این جنگل هاست. ضرورت مطلق دارد که دولت محترم در برنامه چهارم توسعه با تصویب و تخصیص اعتبارات مورد نیاز ارزی و ریالی ضمن ممانعت از تخریب جنگل ها، از سوختن بیهوده سرمایه ملی در بیابان ها نیز جلوگیری بعمل آورده و ۴ کارخانه موصوف را سریعاً راه اندازی نماید.