سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

محسن راستی – کارشناس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طببیعی اصفهان
احمدرضا رنجبری – کارشناس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طببیعی اصفهان
محمد جواهری – کارشناس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طببیعی اصفهان
مسعود برهانی – کارشناس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طببیعی اصفهان

چکیده:

مراتع شهرستان سمیرم واقع در جنوب غرب استان اصفهان با وسعت حدود ٥٣٠٠٠٠ هکتار هر ساله توسط حدود ١٢٠٠٠٠٠ راس دام عشا یر ایل قشقائی و روستائی به مدت ٤ ماه از سال ( مراتع ییلاقی ) مورد چرا قرا میگیرد . هدف از انجام این مطالعه برآورد نسبی میزان تلفات دام ایل قشقائی و دلایل عمده آن بود . در مجموع ٢٥ محل استقرار خانوار عشایری در مناطق مختلف مراتع سمیرم انتخاب و در هر محل، یک تا ٢ خانوار عشایری انتخاب و مورد مصاحبه حضوری و تکمیل پرسشنامه قرار گرفتند و سپس پرسشنامه ها مورد آنالیز آماری قرار گرفتند . خانوار عشایر انتخاب شده دارای پروانه چرا بوده و طی چندین نسل از مراتع منطقه استفاده می نمودند . سوالات پرسشنامه به گونه ای تنظیم گردید تا کلیه عوامل موثر در تلفات و بیماری دام در گرمسیر و سردسیر را در برگیرد ، این مطالعه در دو سال متولی ٨١ و ٨٢ انجام گرفت . جمع بندی پرسشنامه های عشایری بطور کلی نشان می دهد که :
%٨٠/٨ از پاسخگویان عشایری بیشترین مریضی دامها را در قشلاق ( گرمسیر ) عنوان کرده اند که از لحاظ آماری نیز معنی دار بوده است ) ) P <٠/٠١ و در ییلاق بنا به اظهار نظر %٢٣ از عشایر پاسخگو، گیاهان سمی، %١٥ عشایر کمبود آب، %٢٣ آنان کرم روده و سایر بیماریهای انگلی و پایین ترین درصد مربوط به کمبود علوفه ، هجوم و حمله حشرات و نبودن دارو ، عنو ان شده است . البته از لحاظ آماری تفاوت معنی داری بین عوامل مشاهده نگردید . %٩٠ از پاسخگویان در سال انجام و تکمیل پرسشنامه ( سالهای ٨١ و )٨٠ متحمل تلفات شده اند ) ).P<٠/٠١ که %٦٠ درصد از پاسخگویان میزان تلفات را بیش از %٩ کل گله اعلام داشته اند . در رابطه با مقایسه تلفات سال جاری با سال گذشته %٧٨/٦ از عشایر پاسخگو، تلفات سالگذشته ) ٨٠ و )٧٩ را بیش از سال اجرای طرح ) ٨١ و )٨٢ عنوان کرده اند ) ) P < ٠/٠٥ که %٥٠ از عشایر علت آنرا نبودن آب و %٣٣ از آنان کمبود علوفه را عامل اصلی تلفات ذکر نموده اند . کمبود علوفه یکی از مهمترین عوامل تلفات و مرگ و میر در قشلاق عنوان شده است که البته از لحاظ آماری تفاوت معنی داری بین این عامل و سایر عوامل موثر در تلفات دام دیده نشد . بیشترین میزان تلفات نیز در بره ها عنوان شده است . مهمترین عامل تلفات در ییلاق وجود گیاهان مضر و سمی ذکر شد ه است و بیشترین اثر گیاهان سمی در .(P <٠/٠١( ییلاق ، اوایل و اواسط فصل چرا ذکر شده است رعایت ظرفیت چرائی ،جلوگیری از ورود زود هنگام دام عشایری به مراتع ییلاقی و رعایت تقویم کوچ ، تامین مکملهای معدنی مناسب برای شرایط مرتعی ، عرضه آب آشامیدنی کافی ، اعمال مدیریت مرتعداری ، می تواند در کاهش تلفات دام در منطقه موثر باشد .