سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: نهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۳

نویسنده(ها):

مریم نوابیان – دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی
عبدالمجید لیاقت – دانشیار گروه آبیاری و زهکشی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران
مهدی همایی – دانشیار گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس

چکیده:

بیان کمی ویژگی های هیدرولیکی خاک در بسیاری از مطالعات مربوط به جریان آب در خاک که از مدل های عددی برای شبیه سازی حرکت آب و املاح استفاده می کنند، ضروری است . لیکن،
استفاده از این مدل های عددی به دلیل نبود اطلاعات کافی از ویژگی های هیدرولیکی دقیق محدود شده است . هدایت آبی اشباع یکی از مهمترین ویژگی های فیزیکی خاک است که در توجیه فنی
و اقتصادی بسیاری از پروژه های آبیاری و زهکشی نقش عمده ای به عهده دارد . اندازه گیری مستقیم این ویژگی چه به صورت صحرایی و چه آزمایشگاهی بسیار وقت گیر، هزینه بر و دشوار
است . به همین دلیل، روش های غیر مستقیم به عنوان راهکاری که این مشکلات را به طور نسبی رفع می کنند ارائه شده اند . ایجاد توابع انتقالی روشی غیر مستقیم برای برآورد ویژگی های
هیدرولیکی خاک است که با استفاده از اطلاعات موجود خاک به وسیلة معادلات رگرسیونی یا شبکة عصبی مصنوعی بین پارامترهای زودیافت و دیر یافت خاک ارتباط برقرار می کند . همچنین در بسیاری از کاربردها نیاز به داده های خیلی دقیق ویژگی های هیدرولیکی نیست . از دیگر سو، به دلیل تفاوت در اندازه گیری های با روشهای مختلف و نیز تغییرات مکانی – زمانی آنها، دقت اندازه گیری های مستقیم مورد تردید بوده و از این رو برآوردهای حاصل از روشهای غیر مستقیم کافی به نظر می رسند . از سال ۱۹۸۹ ، تحول جدیدی در برآورد ویژگی های هیدرولیکی خاک صورت گرفت . دان و پاکت(and Don Pucket, 1990 )، از پارامترهای فراوانی نسبی ذرات برای برآورد هدایـت آبی اشباع بهره گرفتند . وستن و همکاران (۱۹۹۷) هدایت آبی اشباع را با پارامترهای جرم مخصوص ظاهری، ماده آلی و فراوانی رس برآورد نمودند . یارویس و همکاران (۲۰۰۲) توابعی بر حسب فراوانی نسبی ذرات و میانگین هندسی قطر ذرات ارائه کردند . نوابیان و
همکاران (۱۳۸۳) از جرم مخصوص ظاهری، تخلخل موثر، میانگین هندسی قطر ذرات و انحراف معیار قطر ذرات برای برآورد هدایتآبی اشباع استفاده نمودند . مطابق با نتایج بدست آمده پارامترهای جرم مخصوص ظاهری، میانگین هندسی قطر ذرات و انحراف معیار قطر ذرات به عنوان پارامترهای بیان کننده ساختمان خاک تاثیر بیشتری بر هدایت آبی اشباع دارند . در تحقیق حاضر از منحنی دانه بندی به عنوان یک ویژگی مشخصه ساختمان خاک برای برآورد هدایت آبی اشباع استفاده گردید