سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: دهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۳

نویسنده(ها):

رقیه رضوی – محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی

چکیده:

کودهای ازته و مدیریت آبیاری سهم اساسی در آبشوئی نیترات و آلودگی آبهای زیر زمینی و همچنین کاهش کارآیی مصرف کود دارند . ازت مهمترین عنصرغذائی مورد نیاز گندم است و مدیریت مصرف بهینه آن برای موفقیت در افزایشتولید دانه و یروتئین گندم از اهمیت ویژهای برخوردار است و کمبود ازت در اکثر خاکهای آهکی دیده میشود . این عنصر عمدتا به شکل نیترات ) ) NO3 و مقداری نیز به شکل آمونیوم ) ) NH4 جذب گیاه می گردد . ازت علاوه بر شرکت در ساختمان پروتئین ها , قسمتی از ساختمان کلروفیل را نیز تشکیل می دهد (۶) به دلیل پویایی و تحرک
ازت در خاک , مدیریت مصرف آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است (۶) در کشاورزی فاریاب مدیریت ازت به گونه ای اجتناب ناپذیر به مدیریت آبیاری وابسته است . گندم یکی از محصولات اساسی کشور بوده و تولید آن در شرایط معمولی حدود ۱۲ میلیون تن در سال و مصرف سرانه آن بالغ بر ۱۵۰ کیلوگرم می باشد میزان پروتئین دانه گندم از ۶ تا ۱۸ درصد متغیر است که این تغییرات ناشی از عوامل توارثی , شرایط محیطی و مصرف کودهای شیمیائی است (۶) بالا بردن عملکرد محصول تابع عواملی از جمله آبیاری مناسب گندم است که ضمن تامین نیاز آبی به مسایل زیست محیطی نیز باید توجه نمود استفاده از کود های ازته در گندم موجب بالا رفتن عملکرد و در صد پروتئین می شود از سوی دیگر زیادی مصرف کود های ازته موجب خوابیدگی گندم و یا تجمع نیترات درخاک ویا آب زیر زمینی می شود . ویتر و همکاران (۱۹۹۰) دریافتند که مقدار کل ازت بکار رفته مهمترین عامل آبشوئی نیترات در پائیز از نیمرخ خاک است ).۱) ویتر و همکاران (۱۹۹۱) در بررسی خود بر روی ذرت آبی نتیجه گرفتندکه بخش عمده ازت شسته شده با حجم زهکشی ارتباط دارد و آبیاری غلظت نیترات را در آب زیر زمینی افزایش می دهد . بورگ و همکاران (۱۹۸۲) گزارش نمودند که افزایش غلظت نیترات در آب چاههای ایالت نبراسکا ناشی از آبشوئی ازت کودهای شیمیائی زراعت ذرت در خاکهای با بافت سبک و متوسط و سطح ایستابی کم است (۱) زارعی و همکاران (۱۳۷۵) با افزایش سطوح کود اوره مصرفی , تجمع نیترات را درکاهو , اسفناج و کلم پیچ و کرفس مشاهده نمودند (۵) شاه نظری و ملکوتی (۱۳۷۵) وضعیت نیترات آبهای زیرزمینی شالیزارهای گیلان و مازندران را بررسی و نتیجه گرفتند که غلظت نیترات در فصول سال متفاوت و بیشترین میزان نوسانات به چاههای خانگی ( باسطح ایستابی کم ) تعلق داشت ).۶) توشیح و همکاران (۱۳۷۵) در بررسی اثر زمان و میزان مصرف کود اوره و SCU در عملکرد گندم آبی نتیجه گرفتند که با مصرف SCU تقسیط کود ازت ضروری نخواهد بود (۴) امامی و همکاران (۱۳۷۱) در طول ۵/۵ ماه از دوره رشد چغندرقند میزان ازت نیتراته و آمونیاکی شسته شده را رابر ۱۲۶/۸ و ۱/۱ کیلوگرم در هکتار اندازه گیری نمودند