سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران

تعداد صفحات: ۱۵

نویسنده(ها):

داریوش مختاری – کارشناس ارشد اقتصاد کشاورزی
ایرج صالح – استادیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران

چکیده:

پدپده خشکسالی در منطقه سیستان طی سالهای ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۰ باعث بر هم خوردن تعادل اقلیمی در منطقه و بروز پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گردید . هدف اصلی از انجام این مطالعه، شناسایی ساز و کارها و مکانیسمهایی است که خانوارهای روستائی در این منطقۀ جهت مقابله با خشکسالی بکار گرفته اند . جهت انجام مطالعه ضمن بهره گیری از یک چارچوب مفهومی، از طریق انجام تحقیق پیمایشی و تکمیل ۳۰۰ پرسشنامه خانوار و ۳۲ پرسشنامه کارشناسان، داده های جمع آوری شده با استفاده از روشهای مختلف آمار توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت . نتایج نشان می دهد که روند کاهشی که در تعداد دام خانوارها بعنوان یکی از ساز و کارهای تعدیلی در سالهای اخیر اتفاق افتاده است، در سالهای پس از خشکسالی بهبود نیافته است . تعدیلهای غذایی نیز از جمله مکانیسمهای تعدیلی غیرکشاورزی در منطقه سیستان بوده است . این تعدیلها عمو مًا از طریق کاهش مصرف برخی از مواد غذایی و افزودن بر مصرف سایر مواد غذایی صورت گرفته است . مصرف شیر و مواد لبنی و نیز میوه و سبزی جات بعد از خشکسالی در مقایسه با قبل از آن، کاهش قابل توجهی یافته است . نتایج مطالعه همچنین نشان می دهد که ۱۱/۷۹ درصد خانوارهای مورد مطالعه به منظور مقابله با کم آبی و تسهیل آبکشی از مخازن زیرزمینی، از تجهیزات و شیوه های مدرن آبکشی استفاده نموده اند . علیرغم اینکه استفاده از تأسیسات آبیاری تحت فشار می تواند یکی از مکانیسمهای تعدیلی مناسب در مقابله با خشکسالی باشد ، لیکن در این رابطه فقط در حدود ۲ درصد از خانوارهای مورد مطالعه به منظور بالابردن
بهره وری آب در سطح مزرعه از این روش استفاده نموده اند و اکثریت خانوارها دلیل عدم استفاده از آن را فقدان سرمایه اولیه معرفی می کنند . مقابله با پدیده خشکسالی در این منطقه نیاز به اقدامات اساسی و اصولی داشته که از جمله این اقدامات می توان به مقابله اساسی و کارآمد با بیابان زایی، توسعه مخازن آب و ایجاد و توسعه سرمایه گذاریهای بلندمدت متناسب با ظرفیتهای فیزیکی مربوطه ( و نیز با توجه به مزیت نسبی در بخشهای اقتصادی منطقه ) اشاره نمود .