سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: سومین کنگره بین المللی بهداشت، درمان و مدیریت بحران در حوادث غیرمترقبه

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

حسین اثنی عشری – دانشگاه علوم پزشکی اصفهان – دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی
نسیم دانا – دانشگاه علوم پزشکی اصفهان – دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی

چکیده:

حوادث غیر مترقبه و بلایای طبیعی در تاریخ زندگی بشر همواره نقشی محدود کنن ده و اثر بخش داشته و تأثیرات فراوانی را از خود بجای گذاشتهاند . از این رو چگونگی برخورد با بحران های ناشی از وقوع بلایای طبیعی یکی از اضطراب هـای همیـشگی جوامع انسانی بوده است . یکی از مهمترین عوامل کاهش و یا افزایش میزان خسارات و تعـداد تلفـات انـسانی در هنگـام بـروز بلایای طبیعی , وجود یا عدم وجود سیستم مدیریت بحران کارآمد میباشد . نگرش سنتی به مدیریت بحران نگرشی منفی بوده , همانند فرونشاندن آتش توسط مدیر تلقی میشده است . با این تعبیر که مدیر بحران در انتظار خراب شـدن کارهـا مینـشیند و پس از بروز تخریب , سعی میکند تا ضرر ناشی از خرابیها را محدود کند . ولی در تطور معانی این واژه , به تازگی معنای مثبت و بهتری برای آن پیدا شده است . بر اساس معنای اخیر , همواره باید مجموعه ای از طرحها و برنامه های عملی برای برخورد با تحولات احتمالی آینده در داخل سازمان تنظیم شود و مدیران ب اید درباره اتفاقات احتمالی آینده بیندیشند و آمـادگی برخـورد با رخدادهای غیر مترقبه را کسب کنند .( نگرش جدید به مدیریت بحران ) . در محیط پویای امـروز , تأکیـد بـر سـرعت افـزایش مییابد , ولی باید توجه داشت که » تأکید صرف بر سرعت عمل , موفقیت را تضمین نمیکند . « یکـی از اصـول مهـم مـدیریت بحران اخذ صحیح ترین تصمیم در کوتاهترین زمان می باشد . برنامه ریزی برای کنترل بحران از چهار مرحله تشکیل میشود : نخست پیش بینی حوادث ناگوار , سپس تنظیم برنامه های اقتضایی , پس از آن سازماندهی و آموزش گروههای مدیریت بحران و سرانجام اجرای ( تکمیل برنامه از طریق اجرای آزمایشی آن ) . باتوجه به بررسی اطلاعـات موجـود در سـازمان صـلیب سـرخ سوئد، این سازمان میانگین تعداد تلفات انسانی ناشی از هر فاجعه یا بلای طبیعی را برای ملل ثروتمند ۵۰۰ نفـر و بـرای ملـل فقیر ۳۰۰۰ نفر برآورد نموده است . بلایای طبیعی همه ساله تل فات و خسارات فراوانی را بر کشور ما وارد میĤورند به طوری کـه برآوردها نشان میدهد سالانه حدود یک هزار میلیارد ریال خسارات بلایای طبیعی در ایران میباشند . در کشورهای توسعه یافته بیشترین تلاش قبل از وقوع سوانح و بلایا صورت می گیرد . آنچنان که در یک حادثه مشابه در یک کشور در حال توسعه و یک کشور توسعه یافته احتمال نجات فرد حادثه دیده در کشور در حال توسعه %۲۰ و در کشور توسعه یافته %۸۰ اسـت . همچنـین متوسط زمان صرف شده برای نجات یک فرد حادثه دیده در کشور توسعه یافته حدود ۱۲ ساعت ولی در کشور در حال توسـعه بیش از یکصد ساعت میباشد . لازم به ذکر است که بلایای طبیعی به خودی خود نتایج نـامطلوبی در پـی ندارنـد، آنچـه ازایـن پدیده یک فاجعه میسازد عدم پیشگیری از وقوع آن و عدم انجام اقداماتی که به کاهش اثرات آن بیانجامد میباشد . هدف کلـی مدیریت بحران در حوادث غیرمترقبه و بلایای طبیعی عبارت است از : کاهش ضایعات ناشی از بلایای طبیعی بر انسان، جامعه و زیستگاههای انسانی و اندیشیدن راههایی در جهت جلوگیری از تبدیل پدیدههای طبیعی به بلایای طبیعی . بـرای رسـیدن بـه این هدف باید با سیستم مدیریت بحران آشنا بود . که این سیستم درحوادث غیرمترقبه و بلایای طبی عی به صورت مـدار بـسته بوده و دارای چهار مرحله کلی به شرح زیر میباشد : الف – مرحله آمادگی پیش از بحران ) ) Anticipative Phase ب – مرحله آغاز بحــران ) ) Alarm Phase ج – مرحلــه حــین بحــران ( اســکان موقــت ) ) ) Relief-Phase Rescue and د – مرحلــه پــس از بحران ( بازسازی ) ) ) Rehabilitation Phase اداره مناسب یک بحران متضمن این نکته است که به چه میزان جامعه برای وقوع بحران آماده است و به جنبههای مختلف آن اندیشیده است، در عین حال نبایـد توقـع داشـت کـه همـه چیـز درسـت مطـابق برنامهریزی انجام شده، بوقوع بپیوندد .