سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: همایش خاک، محیط زیست و توسعه پایدار

تعداد صفحات: ۲

نویسنده(ها):

فاطمه پیش نماز – کارشناسی ارشد خاکشناسی
محمدجعفر ملکوتی – استاد دانشگاه تربیت مدرس
حسام مجللی – استاد واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی
محمد اسماعیلی – کارشناس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی زنجان

چکیده:

نیتروژن (N) یکی از عناصر پرمصرف و ضرور ی برا ی رشد گیاه می باشد . درحال حاضر سالانه بیش از ۸۳ میلیون تن نیتروژن به صورت انواع کودهای شیمیایی در جهان مصرف می شود و در ایران نیز از ۳/۷میلیون تن کود مصرفی در سال زراعی۸۳-۱۳۸۲ بیش از ۶۰ % آن را کودهای نیتروژنه تشکیل می دهد . منتها با عنایت به تولید ۷۶ میلیون تن محصولات کشاورزی (زراعی و باغی ) کارایی زراعی نیتروژن به مفهوم کیلوگرم ماده غذا یی تولیدی به ازاء یک کیلوگرم نیتروژن مصرفی (ملکوتی و بابا اکبر ی، ۱۳۸۴ ) بسیار پائین می باشد که اتلاف کودها ی ن یتروژنه حاصل از پا یین بودن کارا یی از طرف ی منجر به مسائل زیست محیطی چون آلودگی آبهای زیرزمینی وسطحی به No3 ، پخش و انتشار گارهای Nox و آمونیاک، تاثیر برکیفیت محصول و بخطر انداختن سلامتی بشر منجمله سرطانهای معدهو غدد لنفاو ی را موجب گشته ( Abrol و همکاران ، ۱۹۹۹ ) واز طرف د یگر مصرف ب ی رو یه کودهای نیتروژنه برای دست یابی به عملکرد بالا، سبب خسارت به اقتصاد و هدر رفت ذخایر ملی می گردد. چنانچه براساس گزارشJohnson و Raun ۱۹۹۹ ) کارایی جهانی برای )تولید غلات در حدود ۳۳ % است که ۶۷ % مابقی خسارت ی برابر با ۱۵/۹میلیون دلار امر یکایی به اقتصاد جهان ی وارد می نما ید. همچنینموجب تجمع نیترات بخصوص درگیاهان نیترات دوست (سیب زمینی و پیاز . . . ) می گردد . بنابراین لازم است با تمه ی داتی از طریق تغییر در منابع و روش ها ی مصرف کودها ی ن یتروژنه همراه با افزا یش کارا یی، محصولات تول یدی با هدف ارتقاء سلامت جامعه حداقل میزان نیترات را نیز بهمراه داشته باشند . بکارگیری روشها ی جدید مدیریتی که بر اساس افزایش کارایی زراعی نیتروژن (NAE) استوار باشد، می تواند باعث افزایش تولیدات کشاورزی و صرفه جویی در مصرف کودهای نیتروژنه گردد. اصلاح مدیریت مصرف نیتروژن در کنار انتخاب منابع نیتروژنه مناسب می تواند بر افزا یش کارا یی زراعی بسیار مؤثر باشد (لط فاللهی وهمکاران، ۱۳۸۳ ). از انواع کودهای نیتروژنه می توان به آمون یوم بدون آب (NH ( 3و اوره(Urea) اوره با پوشش گوگرد ی(SCU) سولفات آمونیوم ،(AS)نیترات آمونی وم ،،(AN) و کودکامل ماکرو اشاره نمود . در این تحقیق با تغییر منبع کود نیتروژنه و مصرف (UAN) نیترات فسفات آمون یوم، اوره نیترات آمون یوم کودهای کندرها نظیرSCUومقا یسه آن با کارایی کودها ی نیترات آمونیوم ، سولفات آمونیوم ، کود کامل و اوره و اندازه گیری تجمع نیترات در غده ها ی سیب زمینی، سعی شده گامی موثر در افزا یش کارا یی و کاهش میزان تجمع نیترات در جهت ارتقاء سطح سلامت جامعه وحفظ محیط زیست برداشته شود.