سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: نهمین همایش ملی بهداشت محیط

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

سمیرا ابراهیمیان –
سیاوش مکتبی –
شکوه غفاری –

چکیده:

میوه و سبزیجات از محصولاتی هستند که در طی مراحل کشت، داشت و برداشت می توانند به انواع میکروارگانیزم ها آلوده گردند. گیاهان، آلودگی را از خاک، آب، فاضلاب، هوا و حیوانات به خود می گیرند و جرم میکروبها را که از منابع محیطی گرفته شده با خود حمل می کنند. لذا شیوه های مدرن عمل آوری مواد غذایی توصیه می کند که سطوح مواد غذایی، شسته شود تا بدین طریق خاک آنها که منشاء میکروب های مختلف می باشد زدوده شود. عدم رعایت اصول بهداشتی در هنگام نگهداری،انتقال به بازار مصرف و فرآوری این محصولات می تواند سبب فساد زودهنگام و ایجاد ضررهای اقتصادی و نیز ایجاد بیماریهای عفونی در مصرف کننده گردد. در کشور ما بدلیل شرایط اقلیمی، میوه های متنوعی تولید و مصرف می گردد. با توجه به ذائقه و شرایط آب و هوایی بسیاری از این میوه ها بطور سنتی و بصورت آبمیوه به متقاضیان عرضه می گردد. با توجه به انیکه هنگام تهیه آبمیوه هیچگونه حرارتی به کار نمی رود و در صورت ایجاد شرایط نامناسب نگهداری و عدم رعایت اصول بهداشتی توسط عرضه کنندگان این محصول می تواند سلامت مصرف کنندگان را به مخاطره اندازد لذا بررسی بهداشتی و کیفی آبمیوه ها مخصوصاً درنواحی گرمسیر اهمیت به سزایی دارد. به منظور اجرای انی تحقیق در طی مدت ۴ ماه (فصل تابستان و پائیز)، تعداد ۳۰ نمونه آب میوه از اماکن تهیه و توزیع در مرکز شهر اهواز تهیه و در ظروف استریل و در کنار یخ به آزمایشگاه کنترل بهداشتی مواد غذایی دانشکده دامپزشکی اهواز منتقل گردید. نمونه سریعاًمورد آزمایش قرار گرفته و ابتدا رقت های متفاوتی از ۱۰۱ لغایت ۱۰۱۰ از آنها تهیه و جهت شمارش کلی روی محیط نوترنیت آگار کشت داده شد. شمارش کلیفرم ها با استفاده از محیط مایع مک کانکی براث و با استفاده از روش MPN مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: در آزمون شمارش کلی باکتریایی، از ۲۳ نمونه آب هویج، ۲۲ نمونه (۹۵/۶%) از نمونه ها دارای آلودگی بیش از حد مجاز (۵X10˚ cfu/ml<) و ۱ نمونه (۴/۴%) دارای آلدگی در حد مجاز (۵X10˚ cfu/ml>) بودند (۸). شمارش کلیفرم ها در نمونه های آب هویج بیانگر این بود که تمامی آنها حاوی میزان بالاتر از حد مجاز کلیفرمی بودند که ۱۰ نمونه (۴۳/۴۷%) دارای کلیفرمی بین ۱۱۰۰, ۱۰۰, cfu/ml و ۱۳ نمونه (۵۶/۵۲%) ۵۰۰۰, ۱۱۰۰ cfu/ml را دارا بودند. ۱۸ نمونه (۷۸%) از نمونه های آب هویج به باکتری استافیلوکوکوس اورئوس به میزان بیش از حد مجاز (۱۰˚ cfu/ml< ) و ۵ نمونه (۲۲%) فاقد کلونی استافیلوکوک بوده اند. از ۷ نمونه آب طالبی ۱۰۰% نمونه ها دارای شمارش کلی باکتریایی بیش از حد مجاز (۵X10˚ cfu/ml<) را دارا بودند. ۱ نمونه از آب طالبی ها (۱۴/۳%) تعداد کلیفرم در حد مجاز یعنی کمتر یا مساوی ۱۰۰ داشت. ضمن اینکه ۴ نمونه (۵۷/۱%) کلیفرمی بین ۱۱۰۰, ۱۰۰ cfu/ml و ۲ نمونه (۲۸/۵%) دارای ۵۰۰۰, ۱۱۰۰ cfu/ml کلیفرم بودند که بیشتر از حد مجاز می باشد. از ۷ نمونه آب طالبی، ۶ نمونه (۸۵/۷%) بالاتر از حدمجاز (> 10 cfu/ml) دارای کلونی استافیلوکوک بودند و یک نمونه (۱۴/۳%) فاقد کلونی استافیلوکوک بود. دامنه pH آب طالبی از ۴/۱۲ تا ۶/۰۳ و دامنه pH آب هویج از ۴/۵ تا ۶/۵۲ بوده و کمترین تعداد کلونی استافیلوکوک در آب هویج مربوط به pH های ۴/۶۴ و ۴/۶۷ و ۵/۷۹ و ۶/۳۴ و ۶/۴۱ و کمترین تعدادکلونی استافیلوکوک در آب طالبی مربوط به pH=4/51 بوده است. نتایج حاصل از آنالیز واریانس (ANOVA) یک طرفه در نرم افزار SPSS حاکی از آن بود که هیچگونه اختلاف معنی داری از نظر میزان آلودگی در دو فصل تابستان و پائیز وجود ندارد. (P<0/05) بحث: مهندس یوسف علی پزشک و همکاران (۱۳۸۳)، در مشهد، ۱۲۳ آبمیوه از اماکن تهیه و توزیع انتخاب شده را مورد مطالعه قرار داده اند. نتایج بدست آمده در این پژوهش حاکی از آن بود که از کل نمونه ها حدود ۶۶% دارای اشرشیاکلای و آلوده می باشد. نتایج حاصل از این بررسی و نیز تحقیقات انجام شده در مناطق مختلف بر روی آبمیوه های غیرپاستوریزه،نقش آن را درانتقال عوامل باکتریایی مختلف به مصرف کنندگان و تهدید سلامتی آنها بارزتر نمده و لزوم توجه بیشتر به کیفیت بهداشتی آن را که متکی بر رعایت موازین بهداشتی طی مراحل تولید است، آشکار می سازد. علاوه بر اهمیت موضوع از دیدگاه بهداشت فردی، با توجه به انیکه استانداردهای موجود در هر جامعه از شاخص های بهداشتی آن جامعه هستند واز طرفی درصد بالایی از آبمیوه های توزیع شده از نظر یفیت بهداشتی منطبق با استانداردهای موجود در جامعه نبوده اند، می بایست در جهت ارتقاء سطح بهداشتی این آبمیوه ها و رساندن کیفیت بهداشتی آنها به استانداردهای موجود تلاش نمود. به هر حال با توجه به مصرف بالای آبمیوه های سنتی در شهر اهواز، لزوم توجه بیشتر مسئولین و نظارت و کنترل دقیق و رعایت بهداشت در حین تهیه آبمیوه، احتمالاً مؤثرترین روش در کنترل آلودگی های میکروبی آبمیوه ها خواهد بود و تأمین غذای کافی و سالم در راس کنترل بهداشت مواد غذایی جهت امنیت پایدار غذایی قرار می گیرد. پوشش مرکز قدسی علیرضا