سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: ششمین همایش ملی انرژی

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

فرید اکبرپور دباغی – کارشناس واحد مطالعات و برنامه ریزی استراتژیک شرکت تراکتورسازی ایران و

چکیده:

امروزه جهان ما با توجه به محدودیت عوامل تولید و منـابع از یکسو و افزایش چشمگیر جمعیت از سوی دیگر نیـاز حیـاتی به بهـره وریافزونتـر چـه در کشـورهای پیشـرفته و چـه در کشورهای در حال توسعه را احساس می نماید، و کارشناسـان و صاحبنظران اقتصا دی در نظام های ۲ مختلـف عمـلاً بـه نحـو یکسان اهمیت موضوع افزایش ۳ بهره وری را مورد تاکید قـرار می دهند .
بهره وری به صورت نسبت ستانده ۴ به نهاده یـا داده ۵ تعریـف می گردد، که داده ها یا عوامل تولید شامل مـواد اولیـه، انـرژی، نیروی انسانی،تجهیزات ۶ و … می باشد و استفاده بهینه از ایـن
منابع مفهوم بهره وری می باشد . بدون شک نیل به توسعه پایدار و همه جانبـه مسـتلزم وجـود یک برنامـه راهبـردی ۷ و دور اندیشـانه اسـت . در میـان همـة عوامل دخیل و موثر در ارتقاء بهره وری و امـر توسـعه، نقـش انرژی چه در اجرای نقشه های ۸ توسعه و چـه در پایـداری آن بسیار تعیین کننده و در اولویت اول است . در اکثـر کشـورهای پیشرفته صنعتی نرخ مصرف ۹ انرژی سالانه افزایش می یابـد و همزمان نرخ شدت ۱۰ انـرژی از طریـق اعمـال اسـتانداردهای مصرف در فرآیندهای ۱۱ انـرژی بـر، تجهیـزات صـنعتی و … کاهش مطلوب را داراست . فلهذا برای رسـیدن و دسـتیابی بـه توسعه پایدار مصرف بیشتر انرژی اجتنـاب ناپـذیر اسـت، امـا دستیابی به اهـداف کـاهش در شـدت انـرژی و بهینـه سـازی مصرف ایجاب می کند تا در این زمینه تمهیدات لازم از سـوی
صــاحبنظران و متخصصــین اندیشــیده شــود . در کشــور مــا، متاسفانه به دلایل عدم توجه به بهینه سازی مصـرف انـرژی از گذشته تاکنون شاید به دلیل اصل وفور در رابطه با این نعمـت
خدادی و منبع زیرزمینی روند مصرف نه تنها بهینه نبوده، بلکه سیر صعودی داشـته اسـت . بطوریکـه از سـال ۱۳۵۵ شمسـی تاکنون میزان رشد مصرف انرژی %۶۰ افزایش یافتـه اسـت . ۱۲
این روند اگر ادامه یابد قطعاً تا ۳۰ سال دیگر نف ت مازاد برای صادرات نخواهیم داشت و از آنجائیکه اقتصاد کشـورمان %۹۲ به نفت وابسته است، اگر در صرفه جوئی و بهینه سازی مصرف
دقت جدی نکنیم با مشکلات بسیار سختی مواجه خواهیم شد . البته منظور از بهینه سازی مصرف انـرژی، انتخـاب الگوهـا و اتخاذ روشها و سیاست هایی در م صـرف انـرژی اسـت کـه از
نقطه نظر اقتصاد ملی مطلوب بوده و تضمین کننـدة حرکـت و توسعه و ارتقاء سطح تکنولوژی باشـد و بـا اعمـال اهرمهـای لازم باعث افزایش کارآئی و اثربخشی ۱ و به بیان دیگر نیل بـه بهره وری بالاتر در مصرف انرژی باشد . بــــروز بحــران نفتــی در دهــة ۱۹۷۰ مــیلادی بعلــت فزونــی مصرف به تولید و افزایش فوق العــاده قیمت نفت و همچنین شروع نگرانیهای مربـــوط به آلودگی محـیط زیسـت در دهـة ۷۰ میلادی و اوج گرفتن آن در دهة ۱۹۹۰ کشورهای پیشرفته و صنعتی را بر آن داشته است تا خط مشـی هـای ۲ خـود را در برنامه ریـزی مـورد بـازنگری قـرار داده و مـدیریت انـرژی را وجهه همت خود سازند . بعنوان مثال کشور چین موفـق شـده است، مصرف انرژی خود را بین سـالهای ۱۹۸۰-۸۸ بـا نـرخ متوسط ۵/۶ درصد در سال کاهش دهه که %۴۰ از این کـاهش ناشی از بکارگیری راه یافت های مدیریت انرژی بوده است ۳ و یا کشور کره جنوبی در مدت ۱۲ سـال (۱۹۸۰-۱۹۹۲) موفـق شده اسـت بـه میـزان ۲۴/۶ درصـد از مصـرف انـرژی خـود بکاهد ۴ ؛ و این در حالی است که بعلت فقدان برنامه های منظم و گسترده در زمینه مصرف انرژی، شدت انرژی در کشـور مـا طی سالهای ۱۳۵۳-۱۳۷۳ هجری شمسی به میزان ۵/۸ درصـد افزایش داشته است در حالیکه طی دوره مشابه شـد ت انـرژی در جهان بطور میانگین سالانه ۰/۸۲ درصد کاهش یافته اسـت و یا طبق آمار ارائه شده از سوی شورای جهانی انرژی کـه در
سال ۱۳۷۵ منتشر شده است هر ساله %۷ رشد مصرف انـرژی در ایران وجود دارد، در حالیکه این رقم در جهان بین ۲ تـا ۳ درصد است .