سال انتشار: ۱۳۸۳

محل انتشار: سومین همایش ملی مرتع و مرتع داری ایران

تعداد صفحات: ۲۳

نویسنده(ها):

براتعلی غلامی – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان، مشهد
حسین توکلی – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان، مشهد

چکیده:

اسپرس حقیقی یکی از گونه های مهم مراتع نیمه استپی خراسان است که در حال انقراض می باشد. در این تحقیق مناطق انتشار اسپرس حقیقی در استان، پوشش گیاهی و گونه های همراه آن در رویشگاه های مختلف، فنولوژی گیاه در رویشگاه و همچنین ارتباط گیاه با عوامل اقلیمی و زمین شناسی با استفاده از نقشه های اقلیم و زمین شناسی و عملیات صحرائی بررسی شد. به منظور بررسی ارتباط گیاه با خاک نیز آزمایشات آنالیز خاک با نمونه گیری از رویشگاه های گیاه صورت گرفت. نتایج بررسی نشان داد که اسپرس حقیقی عمدتاً در مناطق کوهستانی و ارتفاعات که از نظر زمین شناسی عمدتاً مربوط به سازندهای آهکی با رده های خاک Lithic leptosol, Calcoric regosol و Haplic calsisol است و دارای خاک های کم عمق، عمیق و نسبتاً عمیق می باشد، دیده می شود. ارتفاع از سطح دریا در رویشگاه های این گونه در استان بین ۱۲۵۰ تا ۲۶۰۰ متر از سطح دریا متغیر است. این گونه در اقلیم های نیمه خشک سرد و فرا سرد، مدیترانه ای فراسرد و خشک بیابانی فراسرد، انتشار مناسبی دارد. دامنه تغییرات بارندگی در رویشگاه های این گیاه بین حداقل ۲۰۰ تا حداکثر ۵۰۰ میلیمتر در سال است، متوسط درجه حرارت سالانه رویشگاه های مختلف بین حداقل ۵ تا حداکثر ۱۲/۵ درجه سانتی گراد تغییر می نماید. این گونه در خاک های غیر شور با PH=7/8-6/5 و EC=2/9-0/7 با بافت های لومی- سیلتی، لومی و لومی رسی به راحتی رشد می نماید. خاک بیشتر رویشگاه های گونه مورد مطالعه فاقد گچ و دارای آهک می باشد. اسپرس واقعی در شیب های شمالی به صورت لکه های موضعی با گندمیان پایا، جوامع گیاهی بسیار مناسبی را ایجاد می نماید. تکثیر این گونه در عرصه براحتی از طریق بذر صورت می گیرد. گونه مورد مطالعه شدیداً توسط دام چرا می شود. طبق روش کجلدال میزان پروتئین خام در زمان گلدهی در این گونه ۹/۲ درصد برآورد گردید. بیماری سفیدک سطحی اسپرس (Levelluta taurica)، شته لگومینو (Aghis legominosae) و گونه ای سوسک بذر خوار بنام Bruchos sp از جمله مهمترین آفات و بیماری های این گیاه در مراتع محسوب می شوند.