سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: دهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۲

نویسنده(ها):

ناصر خالق پناه – کارشناس ارشد خاکشناسی علوم خاک دانشگاه تهران
مهدی شرفا – استادیار گروه مهندسی علوم خاک دانشگاه تهران

چکیده:

همانطورکه میدانیم منحنی رطوبتی خاک رابطه بین رطوبت حجمی و پتانسیل ماتریک میباشد . از طرفی دو پارامتر SAR و ECبهترتیب غلظت محلولخاک و نسبت کاتیونهایسدیم، کلسیم و منیزیم موجود در آن را مشخص میکنند وظاهراً نمیتوانند برروی منحنیرطوبتی تاثیری داشتهباشند . روسو و برسلراظهار داشتهاند برای سیستمهای و Na-Caخصوصیات هیدرولیکی خاک بستگی زیادی به ترکیب و غلظتمحلولخاک دارد . شینبرگ و لتی ] [ ۶ که واکنش خاکها را در شرایط شوریوسدیمی بررسیکردند، نشاندادند میزان واکنش متقابل بین محلول خاک و ذرات جامد آن بستگی
به نوع و مقدار رسهای خاک داشته و خاکهای این مناطق با توجه به نوع رسها وکاتیونهای تبادلی خصوصیات انبساطی و انقباضی متفاوتی خواهند داشت . مشاهدات آزمایشگاهی در زمان اشباعشدن و از دستدادن رطوبت نشان داد که این خاکها در زمان ترو خشکشدن دارای خاصیتانبساطوانقباض بوده که از مقادیرکم در خاکهایشور تا مقادیر بسیار زیاد در خاکهای شوروسدیمی نوسان داشت . ارتباط بین شوری خاک و خاصیت فولکولهکنندگی آن از یک طرف و تاثیر سدیمی بودن و خاصیت دیسپرسکنندگی آن از طرف دیگر، تعیینکننده این است که آیا خاکدانهها منبسط و منقبض
خواهند گردید اما دیسپرس نخواهند شد و یا اینکه از هم خواهند پاشید . بهدلیل همبستگی مثبت بین EC و SAR در خاکهای مورد مطالعه، بهنظر میرسد که انبساط و انقباض یکی از مهمترین عوامل تغییر خصوصیات هیدرولیکی در این خاکها باشد . رویز و همکاران ] [ ۴ نشان دادهاند زمانیکه SAR افزایش پیدا میکند و خاک منبسط میشود، این انبساط سبب کاهش تخلخل درشت و افزایش تخلخل کل میشود . در نتیجه، این خاکها در یک پتانسیل ماتریک مشخص، مقدار رطوبت بیشتری نسبت به خاکهای غیرقابلانبساط و یا خاکهای با SAR=0 نگهداری خواهند کرد . لیما و همکاران ] [ ۲ نیز نشان دادهاند که شوری به تنهایی (SAR=0) ، همچنین شوریهای مختلف و SAR های متفاوت برروی منحنیرطوبتی مؤثرخواهد بود . اندازهگیریهای مستقیم آزمایشگاهی و صحرایی منحنی ًرطوبتی معمولا بسیار پرهزینه و وقتگیر میباشد . یکیاز راهحلهای چنینمشکلیتخمینآنازخصوصیاتدیگرخاک ( زودیافت ) مثل توزیع اندازه ذرات و .. که تعیینآنها ساده بوده میباشد ] . [ ۳ این راهکار بهعنوان توابعانتقالی شناخته شده و در این تحقیق، نقاط مختلف منحنیرطوبتی بوسیله توابعانتقالینقطهای تخمین زده شدند . با توجه به توضیحات فوقالذکر، بنابردلایلزیر EC وSARپایینبودن ضرایب تبیین بدستآمده -۱: بهمتغیرهایمستقلورودی جهتپیشبینی متغیرهایوابسته اضافهگردید برای توابع انتقالی بدون در نظر گرفتن EC و -۲ . SAR واردکردن EC و یا SAR به معادلات بهجهت اینکه تا اندازهای خصوصیات نبساطیو انقباضی اینخاکها که بررویخصوصیاتهیدرولیکیآنها تاثیر زیادیدارند درنظرگرفته شود