سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: نهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۵

نویسنده(ها):

احمد کریمی – دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شهرکرد
عبدالمجید لیاقت – عضو هیات علمی دانشگاه های تهران، شهرکرد، تهران و تربیت مدرس
فایز رئیسی گهروئی – عضو هیات علمی دانشگاه های تهران، شهرکرد، تهران و تربیت مدرس
محمد معزاردلان – عضو هیات علمی دانشگاه های تهران، شهرکرد، تهران و تربیت مدرس

چکیده:

با توجه به وضعیت بحرانی آب در ایران، توسـعه و تـرویج روش هـای آبیاری تحت فشار در اراضی مستعد این نوع آبیاری ، راهکاری مناسـب و کارآمد برای مصـرف بهینـه و افـزایش رانـدمان مصـرف در بخـش کشاورزی می باشد . در این روش ها، علاوه بر عدم نیـاز بـه تسـط یح و احداث شبکه های پر هزینه انتقال آب ، امکان انتقال آب از طریق لولـه تا سر مزرعه و توزیع یکنواخت آب در سطح مزرعه و همچنین اعمـال مدیریت بهره برداری از آب موجود در مراحل مختلف رشد گیاه فـراهم می گردد . در آبیاری تحت فشار، راندمان آبیاری بـیش از %۷۵ اسـت و نقش آن در افزایش محصول در بعضی گیاهان به اثبات رسـیده اسـت [.۴] روش قطره ای از بـین روش هـای آبیـاری تحـت فشـار از بـازدة بیشتری ( حدود ۹۰ درصد ) برخـوردار اسـت . بنـا بـراین از نظـر صـرفه جویی در مصرف آب، یکی از بهترین روش ها بـه شـمار مـی آیـد [.۴]آبیاری قطره ای – نواری هم اکنون در جهان مـورد توجـه قـرار گرفتـه است و در ایران نیز ترویج می شود . یکی از محاسن آبیاری تحت فشار
قابلیت مصرف کود به همـراه آب آبیـاری اسـت کـه ایـن امـر باعـث افزایش کارآیی مصرف کود نیز می گردد . بنابراین، روش هـای آبیـاری قطره ای به لحاظ دارا بودن پتانسیل در توزیع آب با راندمان بـالا یـک راه حل مناسب جهت استفاده بهینه از منابع آب می باشد، مشروط بــر آنکه انتخاب، طراحی، اجرا و بهره برداری سیستم با دقـت لازم وکـافیانجام گیرد . لذا در این نوع آبیاری ، یکنواختی توزیع، راندمان سیسـتم و نحوه عملکرد آن باید مورد ارزیابی قرار گیرد و با حداکثر پتانسیل مورد بهره برداری قرار گیـرد و از طرفـی امکـان توسـعه اصـولی آن در هـر منطقه بررسی گردد [.۵] کاربرد نوارهای قطـره ای طویـل اقتصـادی و امکان پهن کردن و جمع آوری آن با ماشین آسان تر خواهـد بـود و در نتیجه سطح بیشتری را می تواند تحت پوشش قرار دهـد . از آن جـایی که با افزایش طول نوارهای آبیاری افت اصطکاک بوجود می آید، ایـن امر می تواند در یکنواختی توزیع آب و کود مؤثر واقع شود . بنابراین باید فشار به گونه ای تأمین گردد که جواب گـوی افـت اصـطکاک بـوده و علاوه بر این در صورت وجود اختلاف ارتفاع، آن را نیز جبران نمایـد و سرانجام در قطره چکان ها به اندازه طراحی شـده فشـار موجـود باشـد
[.۳] در زمینه ارزیابی سیستم های آبیـاری قطـره ای – نـواری در ایـران تحقیقات زیادی صورت نگرفتـه اسـت . امـا در مـورد سیسـتم آبیـاری قطره ای مطالعاتی صورت گرفتـه اسـت . شـرکت مهندسـی و صـنعتی آبفشان جنوب (۱۳۸۰) در پروژه ای کاربرد نوارهـای قطـره ای بـا طـول ۱۷۰ متر را بر روی گیاه چغندر قنـد مـورد ارزیـابی قـرار داد و نتیجـه گرفت که آب مصرفی، میزان مصرف کود، هزینـه هـای تولیـد و دوره رشد گیاه کاهش می یابد و کارآیی مصرف آب، عملکرد چغنـدر قنـد در
واحد سطح و میزان عیار قند محصول برداش ت شده ، افزایش مـی یابـد [.۱] سلامت منش (۱۳۷۵) در سطح استان سمنان پنج سیستم آبیاری قطره ای را مورد ارزیابی قرار داد [.۲] جی یوشنگ لـی و مینجـی رائـو نشان دادند که بـا افـزایش یکنـواختی توزیـع آب، در سیسـتم بـارانی یکنواختی توزیع کود نیز افزایش می یابد و اظهار نمودند ک ه توزیـع آب و کود از توزیع نرمال برخوردار است . اما یکنـواختی توزیـع کـود و آب تأثیر معنـی داری بـر عملکـرد گنـدم نداشـت [.۶] اسـترن و بسـلر در
ارزیابی سیستم آبیاری بارانی برای گیاه ذرت بیان کردند که چگـونگی توزیع آب و کود از جمله فاکتورهای مؤثر بر تابع تولید می باشـد [.۱۲] در مطالعه دیگر، سیس تم آبیاری بارانی باعث افزایش یکنـواختی توزیـع آب و در نتیجه عملکرد شد [.۱۰] با این وجود ، واکنش گیـاه پنبـه بـه غیر یکنواختی توزیع آب در سیسـتم آبیـاری بـارانی، تـأثیر انـدکی بـر عملکرد داشت [.۱۱] نتایج مشابهی توسط لی و رائو برای گیـاه گنـدم گزارش شد [.۹] در مورد یکنواختی توزیع آب در سیستم هـای آبیـاری
بارانی مطالعات متعددی انجام شده است ] ۸ و [.۱۳ این تحقیق با هدف مقایســه تــأثیر طــول نــوار در توزیــع آب و کــود در سیســتم آبیــاری قطره ای – نواری صورت گرفته است . در این سیستم برای دو گیاه ذرت علوفه ای و آفتابگردان ، ازت، پتاسـیم، آهـن، منگنـز، روی، مـس و بـه شکل محلول به صورت کود – آبیاری در اختیار گیاه قرار گرفته اسـت و چگونگی توزیع آب و کود در سطح کرت های آزمایشی و تـأثیر زمـآن بر کارآیی قطره چکان ها در طول دوره رشد گیـاه مـورد بررسـی قـرار گرفت