سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: اولین همایش ملی فرآوری و بسته بندی پسته

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

منصور ملایی پور – معاون اقتصادی سازمان امور اقتصادی و دارائی خراسان رضوی و مدرس دانشگاه
مسعود نجف نجفی – عضو هیات علمی مرکز آموزش عالی شهید هاشمی نژاد

چکیده:

پسته از جمله محصولات با ارزشی است که در سال ۱۳۷۵، ۷ درصد از کل صادرات غیر نفتی، ۶۰ درصد از محصولات کشاورزی و ۶۸ درصد صادرات باغبانی کشور را به خود اختصاص داده است. در همین سال صادرات پسته برابر با ۱۷۱ هزار تن به ارزش ۱۰۶۲ میلیون دلار بوده که نسبت به سال ۱۳۸۴ از نظر وزنی ۲۲ درصد و از نظر ارزش اقتصادی ۲۶ درصد رشد داشته است. این صادرات نسبت به سال ۱۳۸۳ ازنظر وزنی ۳۳ درصد و از نظر ارزش اقتصادی ۱۰۰ درصد افزایش ناشن می دهد.
در این مقاله برای تخمین تابع صادرات پسته از تابع صادرات «مارین باند» با انجام تعدیلاتی برای اقتصاد ایران استفاده گردید. از آنجایی که اقتصاد ایران اتکای شدید به درآمدهای حاصل از صادرات نفت دارد به طوری که رابطه مستقیمی بین تقاضای داخلی و درامد ارزی ناشی از صادرات نفت وجود دارد، بنابراین در این مدل شوک های تقاضا به عنوان درآمد حاصل از فروش نفت در نظر گرفته شده است. در تابع صادرات «مارین باند» کشش قیمتی کالا با توجه به لگاریتمی بودن تابع مشحص می باشد. از طرفی هرچه کشش قیمتی کالا بیشتر باشد قدرت بازار کمتر خواهد بود، یعنی بازار رفتار رقابتی تر خواهد داشت. بنابراین می توان نتیجه گرفت که هرچه بازارهای صادراتی ما از قدرت تمرکز کمتری برخوردار باشند میزان صادرات افزایش خواهد یافت. پس ساختار بازار را به عنوان یک متغیر توضیحی در این مدل وارد کرده و می توان انتظار داشت با بزرگ شدن بازار (رقابتی شدن بازار) میزان صادرات کالا افزایش یابد.
نتایج نشان می دهد در این مدل، ارتباط مستقیمی بیننرخ و ارز و میزان صادرات وجود دارد که نظریه ها نیز موید همین مطلب می باشد. میزان صادرات نسبت به تغییرات نرخ ارزش از کشش پایین (e=0/016) برخوردار می باشد. میزان صادرات پسته نسبت به تغییرات قیمت های صادراتی دارای کشش پایین قیمتی (۰/۰۰۹) است، بنابراین افزایش قیمت های صادراتی موجب افزایش درصد کمتری در میزان صادرات می شود و از آنجا نیز می توان نتیجه گرفت که افزایش قیمت های صادراتی به علت کشش پایین موجب افزایش درآمد صادراتی ناشی از پسته نمی شود.
کشش بالا و مثبت بین میزان صادرات پسته و شاخص هرفیندال بازار صادرات پسته ایران تایید کننده این مطلب است که هرچه اختار بازار بزرگ تر (بازار رقابتی تر) باشد، میزا ن صادرات پسته بیشتر و هرچه بازار دارای مشخصه های انحصار باشد میزان صادرات کمتر خواهد بود. علاوه بر این، کشش قیمتی پایین و ارتباط عکس آن با ساختار بازار موید این مساله است که هرچه بازار صادراتی پسته ایران به سمت بازار رقابتی تر سوق داده شود، بایستی میزان صادرات افزایش یابد.