سال انتشار: ۱۳۸۲

محل انتشار: سومین همایش آبخوانداری

تعداد صفحات: ۱۱

نویسنده(ها):

میرطاهر قائمی – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام استان آذربایجان غرب

چکیده:

اکوسیستم های مرتعی مناطق خشک و نمیه خشک جهان که بخش چشمگیری از سرزمین ما نیز در قلمرو آن قرار دارد در مجموع نظامهای زیستی حساس و شکننده ای هستند که در برابر عوامل مختلف از جمله تغییرات اقلیمی بخصوص بارندگی، بی نظمی های بارش و توزیع زمانی نامناسب آن، درجه حرارت بسادگی در معرض نابودی و انهدام قرار می گیرد. در چنین شرایطی وقوع خشکسالیها و بروز سیلابهای مخرب که می توان آن را زائیده شرایط نامناسب ریزشهای جوی یک منطقه دانست همیشه محتمل و قابل انتظار است در عرصه های منابع طبیعی و کشاورزی تاثیر سیلابهای مخرب بویژه در شرایط خشکسالی و بارشهای رگبار و بی نظمیعدم توزیع زمانی آن همیشه توام با خسارت بوده و اثار این پدیده زمانی تشدید می گردد که شرایط مذکور طی چند سال متوالی تداوم داشته باشد و از طرف دیگر مقارن با فعالیتهای نامناسبو بهره برداری غلط و بیرویه از این منابع گردد که در نهایت با کاهش پوشش گیاه یو عوارض ناشی از آن خسارات جبران ناپذیری بر اقتصاد منطقه وارد می سازد. هدف ازاین بررسی با توجه به اهمیت و جایگاه عملیات آبخوانداری در احیا و اصلاح مراتع بهنوان یک تکنولوژی جدید بررسی و ارزیابی اثرات عملیات آبخوانداری بر تغییرات پوشش گیاهی، وضعیت و گرایش مرتع و عکس العمل گیاه در برابر آن است، که در سال ۱۳۷۹ در آبخوان پلدشت در داخل و خارج عرصه اجرا گردید. نتایج حاصل از این بررسی بشرح زیر ارائه می گردد. در اثر عملیات آبخوانداری وضعیت مرتع و گرایش آن نسبت به افزایش یافته است. کل پوشش تاجی، تراکم، زادآوری و تولید در عرصه آبخوان به ترتیب ۴۱% ، ۴۱ پایه در متر مربع، ۱۵ نهال در متر مربع و ۵۶۰ کیلوگرم در هکتار در حالیکه پارامترهای مذکور در منطقه شاهد به ترتیب ۲۷% ، ۲۵ پایه در متر مربع، ۱۰ پایه در متر مربع و ۴۲۰ کیلوگرم بوده است. یعنی پارامترهای نامبرده در عرصه آبخوان نسبت به منطقه شاهد به ترتیب ۱۴% ، ۱۶ پایه متر مربع ، ۵ پایه در متر مربع و ۱۴۰ کیلوگرم در هکتار افزایش از خود نشان می دهند. درصد ترکیب پوشش تاجی، تراکم، زادآوری و تولید گونه های کلاس I به ترتیب در عرصه آبخوان ۷/۳% ، ۹/۷% ، ۲۰% و ۸/۲% بوده در حالیکه این مقادیر در منطقه شاهد به ترتیب ۳/۷% ، ۸% و ۳/۵% می باشد. یعنی گونه های کلاس I در عرصه آبخوان نسبت به منطقه شاهد افزایش از خود نشان می دهد.
درصد ترکیب پوشش تاجی، تراکم، زاد آوری و تولید گونه های کلاس III در عرصه آبخوان بترتیب ۳۹/۱% ، ۴۶/۳% ، ۳۶% و ۲۸/۳درصد بوده در حالیکه این مقادیر در منطقه شاهد بترتیب ۴۴% ، % % و/۳۴/۲% درصد بوده است. یعنی گونه های کلاس III در عرصه آبخوان نسبت به منطقه شاهد کاهش از خود نشان می دهد.