سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: دهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۲

نویسنده(ها):

ذبیح ا… اسکندری – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی
امیرحسین چرخابی – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری
کورش شیرانی – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان

چکیده:

پخش سیلاب بر آبخوان یک روش ساده برای استحصال سیلابهای حا مل رسوبات می باشد که در اکثر نقاط کشور از دسترس خارج می شوند . در حالیکه بنظر می رسد سیلابها دارای مواد غذایی غنی بوده، می توانند در حاصلخیزیمخروط افکنه ها و دشت های سیلابی متشکل از رسوبات درشت دانه موثر واقع شده، بهره برداری اقتصادی از آنها را امکان پذیر سازد . بطور مثال از این مواد می توان از سیلابها برای آبیاری محصولات یکساله و چند ساله، گیاهان مرتعی،بوته ها و درختان و همچنیین ذخیره سازی درآبخوان،و مخازن زیر سطحی آب استفاده کرد . افزون براین، با مهار و استحصال تندآبها و سیلابها، میتوان از خسارات جانبی و خانی و مالی ناشی از آنها در اراضی کشاورزی، مناطق شهری و روستایی نیز جلوگیری نمود ).۳) اراضی رودخانه نیل در مصر هزاران سال به واسطه طغیان رودخانه نیل و انتقال رسوبات جدید بر روی اراضی کشاورزی روش جهت حاصلخیز نمودن خاکها و تولید محصولات آنان بوده است . در بعضی از مناطق از مواد ته نشین شده در کف برکه ها برای استفاده در باغات پرورش مرکبات استفاده شده است . کشاورزان منطقه نجف آباد از رسوبات شبکه های سنتی پخش سیلاب و تغذیه مصنوعی نجف آباد ( اسیل ) بمنظور
استفاده در باغات میوه جهت اصلاح بافت سبک و آبرفتی وحاصلخیز نمودن خاک از دیر باز استفاده می کردند . برزگران خراسانی از رسوبات و سیلاب جهت تولید محصولات ( خربزه، هندوانه، زعفران ) و تبدیل اراضی غیر حاصلخیز به حاصلخیز استفاده می کردند . آهنگ کوثر : بااستفاده از آبهای سیلابی و رسوبات معلق در آن به حاصلخیز نمودن اراضی و تبدیل اراضی به جنگل و تغذیه آبخوان به نحو مطلوب در ایستگاه پخش سیلاب گربایگان فارس استفاده نموده است . تاثیر بخش سیلاب بر افزایش میزان ف سفر خاک در عرصه پخش سیلاب را ناشی ازانتقال فسفر از خاک فرسایش یافته حوزه های بالا دست و بجای ماندن آنها در رسوبات وارد شده در عرصه پخش سیلاب می باشد بطور کلی عملیات پخش سیلاب می تواند موجب تغییرات قابل توجه در حاصلخیزی خاک و بهبود و اصلاح برخی از خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک شود . افزایش حاصلخیزی محدوده پخش سیلاب آب باریک به نسبت به قبل از اجرای عملیات ، شاهد این مدعاست و استقرار پوشش گیاهی مناسب نیز موضوع را تائید می کند ).۲) دراسترالیا از روشها و شیوهای مختلفی برای مهار، بهره برداری و بخش سیلابها استفاده می شود که متناسب با اهداف کشاورزی و آبخیزداری می باشد . از اهداف مهم پخش سیلاب در این کشور تحقق بخشیدن به حفاظت خاک و جلوگیری ازهدر رفت رسوبات در مناطق بیابانی است