سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: نهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۵

نویسنده(ها):

مهدی احمدیان – مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان
مجتبی پاکپور – مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس- شیراز

چکیده:

فن آوری سنجش از دور به عنوان یک ابزار مناسب بـه منظـور پـایش زمانی برخی از پدیده های طبیعی به شمار مـی رود چـرا کـه اطلاعـاتوسیعی را از یک منطقه در مقـاطع زمـانی مختلـف ارایـه مـی نمایـد و سرفصل بزرگی از تحقیقات جهانی را به خود اختصاص مـی دهـد (۷). این تحقیق در منطقه ای از استان همدان به نـام دشـت قهاونـد کـه یکی از مناطق شاخص از نظر خطر شور شدن ثانویه خاک مـی باشـد، انجام شد و روند تغییر ات شناسه های با اهمیتی مانند شوری خـاک بـه کمک تجزیه و تحلیل اطلاعـات سـنجش از دور مـورد بررسـی قـرار گرفت )۱) در مرحله نخست روی دو سری اطلاعات داده های رقـومی
ماهواره لندست ۵ و ۷ مربوط به سالهای ۱۹۸۹ و ۲۰۰۰ میلادی که از نظر زمان در ماههای مشابه برداشـت شـده بودنـد، پردازشـهای اولیـه انجام شد . طبقه بندی تصاویر با استفاده از باندهای مختلـف سـنجندهETM و TM و مطالعه شاخص های مختلف ، PC1234 ، BRENES ،GRENES ، NDVI PC57برای خـاک و پوشـش گیـاهی صورت گرفت . با کمک م طالعات صحرایی و برداشت نمونـه خاکهـای سطحی از منطقه و تجزیه فیزیکی و شیمیائی نمونه هـای خـاک، هـر یک از تصاویر به روش مناسب خود طبقه بنـدی شـدند . اجـرای ایـن تحقیق با استفاده از طبقه بندی نظارت شده و الگوریتم نگاشت طیفـی زاویه ای (SAM) صورت گرفت۱۲) پس از تصحیح طبقه بندی هابر اساس اطلاعات جانبی (۱۰) نتایج در سامانه اطلاعات ج غرافیائی به صورت نقشه ها و جداول مربوطه در دو مقطع زمـانی ارایـه گردیـد . بـا توجه به اطلاعات استخراج شده از مقایسه تصاویر ماهواره ای قـدیم و جدید منطقه، وسعت اراضی شـور از ۹۷۶۶ هکتـار بـه ۲۰۲۰۰ هکتـار رسیده است که نسبت به قبل ۱۰۶/۸ درصد افزایش نشان می دهد . از سوی دیگرتغییرات موجود در سطوح مختلف هدایت الکتریکـی (EC) نشان می دهد با گذ شت حدود ۱۱سال، وسعت اراضی شـور بـا محدودیت کم تا متوسط از ۵۰۷۲ هکتـار بـه ۷۱۶۸ هکتـار و وسـعت
اراضی شور با محدودیت متوسط تا شدید از ۴۶۹۴ هکتـار بـه ۱۳۰۳۲ هکتار رسیده است که این امر نشان دهنده گسترش همه جانبه شوری و پائین آمدن قابلیت تولید در خاکهای منطقـه مـی باشـد ).۳) اراضـی لخت و بایر و کفه های نمکی نیز از ۳۰۰۵/۶۹ هکتار به ۸۴۴۶ هکتـار رسیده که در حدود ۱۸۱ درصد بر وسعت آنها افزوده شده است و ایـن مطلب گویای سیر توالی این اکوسیستم به سوی شـرایط حـاد ب یابـانی است و بیانگر وضعیت اکولوژیکی شکننده در این منطقه می باشـد ).۲)
بر همین اساس تخریب منـابع و گسـترش شـوری در طـی ایـن دوره اساساً تحت تأثیر شوری ثانویه بوده و مدیریت نامناسب و بهره بـرداری نادرست از اراضی، سبب گسترش شـوری در خاکهـای منطقـه شـده است(۳).