سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: نهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۳

نویسنده(ها):

زاهد شریفی – عضو هیات علمی دانشگاه بوعلی سینا، دانشکده کشاورزی، گروه خاکشناسی
علی اکبر صفری سنجانی – عضو هیات علمی دانشگاه بوعلی سینا، دانشکده کشاورزی، گروه خاکشناسی
علیرضا حسین پور – عضو هیات علمی دانشگاه بوعلی سینا، دانشکده کشاورزی، گروه خاکشناسی

چکیده:

پتاسیم یکی از عناصر ضروری برای رشد گیاه می باشد. پتاسیم در خاک به چهار شکل کانی های اولیه، تثبیت شده قابل تبادل و پتاسیم محلول وجود دارد. اشکال مختلف پتاسیم با همدیگر در تعادلند. عوامل مختلفی می توانند بر این تعادل موثر واقع شوند (۲). اما عواملی مانندکشت مترکز، افزایش فعالیت میکروبی و آبشویی که در راستای خروج پتاسیم از خاکعمل می کنند، در صورتی که پتاسیم از دست رفته جبران نشود، باعث بیلان منفی پتاسیم خاک و در نتیجه تخلیه پتاسیم خاک می شوند (۷). گیاهان نیاز پتاسیمی خود را از پتاسیم محلول خاک تامین می کنند و با این عمل باعث رهاسازی پتاسیم تبادلی و به دنبال آن سبب آزاد سازی پتاسیم بین لایه ای می شوند. مطالعات نشان می دهند که گونه های زراعی قادرند که مقدار پتاسیم را در ریزوسفر خود تا ۳ میلی گرم لیتر کاهش دهند که این عمل شیب رهاسازی پتاسیم غیر تبادلی و در نتیجه تخلیه پتاسیم خاک را افزایش میدهد (۵). درخاک هایی که میزان پتاسیم برداشتی به وسیله محصول بیشتر ازمیزان کود مصرفی باشد تخلیه پتاسیم خاک بیشتر و قدرت تثبیت آن بالاتر میرود (۴). بنابراین کسی که تشخیص مسائلحاصلخیزی را انجام میدهد، باید علاوه بر اصول خاک و کود از رفتار گیاه نیز آگاه باشد. واضح است که هرگونه گیاهی بسته به خصوصیات فیزیولوژیک و مورفولوژیک خود میزان توانایی آن در تخلیه پتاسیم خاک منحصر به فرد است. به عنوان مثال یک سال کشت منداب به اندازه ده سال کشت گندم پتاسیم خاک را خارج می کند (۱).
سیلبربوس و باربر در سال ۱۹۸۳ به وسیله آنالیزهای حساس همراه با مدل های ریاضی بر روی گیاه سویا دریافتند که جذب پتاسیم از خاک نسبت به پارامترهای ریشه از جمله سرعت رشد ریشه وشعاع ریشه حساسیت بالایی دارد(۶). استیفانز در سال ۱۹۸۶ بامقایسه جذب پتاسیم به وسیله لگوم ها و گرامینه ها چنین نتیجه گیری نمود که طول و سطح ریشه فاکتورهای بسیار مهمی در جذب پتاسیم از خاک می باشند (۸). هدف این مطالعه شناخت توانایی ۸ گونه زراعی از ۴ خانواده مختلف گیاهی در کاهش پتاسییم قابل جذب خاک ریزوسفری است. یافته های این پژوهش درجه نیاز گیاهان را به پتاسیم خاک آشکار می سازد.