سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: نهمین سمینار سراسری آبیاری و کاهش تبخیر

تعداد صفحات: ۱۶

نویسنده(ها):

فرحناز سهراب – مربی پژوهشی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی
حسین دهقانی سانیج – استادیار پژوهشی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی

چکیده:

معادله پنمن مانتیث (PM) تبخیر و تعرق مرجع را با استفاده از اطلاعات اقلیمی اندازه گیری شده در ایستگاه هواشناسی برآورد می نماید. این معادله برای برآورد تبخیر و تعرقمرجع در سطح بین المللی توس سازمان خوار و بار جهانی نیز معرفی شده است. کاربرد معادله PM برای هر منطقه نیاز به تعیین تعدادی از پارامترها بر اساس اطلاعات اقلیمی و مشخصات ایستگاه دارد، که روش برآورد و تخمین انها دقیقا در نشریه فائو ۵۶ ارائه شده است. این پارامترها شامل سرعت باد در ارتفاع ۲ متری (u2) فشار بخار اشباع (es) فشار بخار واقعی (ea)،تشعشع خالص خورشید (Rn) شیب تغیرات فشار بخار با درجه حرارت (D) عدد ثابت سایکرومتریک (g) و شدت جریان گرمایی در خاک (G) می باشند. این در حالی است که معادلات بسیاری برای محاسبه این پارامترها در منابع نیز ارائه شده است، که در نتیجه کاربرد انها انتظار میرود نتایج متفاوتی از جایگذاری این معادلات در معادله پنمن مانتیث حاصل شود. هدف از این مطالعه بررسی حساسیت پارامترهای معادلهپنمن مانتیث (PM)و ارزیابی تغییرات حاصلدر برآورد ET0 در صورت کاربرد معادلات جایگزین برای برآورد این پارامترها می باشد. برای محاسبه پارامترهای فوق از آمار ۲۰ ساله ایستگاه های هواشناسی در اقلیم های مختلف در استانهای آذربایجان شرقی و اهواز استفاده شد. تبخیر و تعرق ماهانه برای دوره آماری فوق (N=240) بر اساس معادلات پیشنهادی فائو و جایگزین محاسبه و بر اساس آنالیز آماری میانگین مطلق تفاوت نسبی (AMEAN) و حداکثر مطلق تفاوت نسبی (MAXE) مورد مقایسه قرار گرفتند. نتیجه این بررسی ۹ الگوریتم برای برآورد ET0 بود که در آنها ET0 با استفاده از معادلات جایگزین برای g , D,es , ea, Rn بر آورد گردید. نتایج نشان داد اگرچه تعدادی از معادلات جایگزین (۹ معادله) نتایج و همبستگی نزدیکی نسبت به معادلات پیشنهادی فائو درجهت تخمین پارامترها داشتند(حداکثر مطلق تفاوت نسبی کمتر از ۲ درصد بود) تعدادی از معادلات جایگزین تفاوت مهنی دار را نشاندادند که مرتبط با معادلات جایگزین جهت محاسبه کمبود فشار بخاراشباع (es , ea) ومحاسبه تابش خالص خورشیدی (Rn) بود. معادلات جایگزین D در دو منطقه عملکرد متفاوتی را نشان دادند. به طور کلی نتایج این بررسی ضرورت توصیه روش های شاخص تری را برای براوردکمبود فشار بخار اشباع (es – ea) و تابش خالص خورشیدی (Rn) نشان می دهد.