سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران

تعداد صفحات: ۱۹

نویسنده(ها):

مجتبی مجاوریان – عضو هیات علمی دانشکده مهندسی زراعی گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه مازن

چکیده:

هدف از این مقاله تعیین میزان بهره وری و کارایی تولید و رابطه آن با اندازه مزرعه در مزارع برنج مازندران است. داده های مورد نیاز از طریق پرسشگری در بین ۱۲۰ تولید کننده در سال ۱۳۸۵ بدست امد. روش محاسبه کارایی، تحلیل پوششی داده ها (DEA) و روش بررسی رابطه بین بهره وری و اندازه مزرعه تخمین تابع است.
تحلیل ترکیب هزینه های تولیدنشان داد هزینه فرصت زمین و نیروی کار مهمترین بخش را تشکیل می دهد.سهم نهاده های یارانه ای اعم از مواد شیمیایی، بذر و آب کمتر از ۲۵ درصد است.
تخمین تابع بهره وری حاکی از وجود رابطه U معکوس بین بهره وری و اندازه مزرعه می باشد. بهترین اندازه برای حداکثر سازی بهره وری نیروی کار، بذر و کود ۱۱ و برای سموم ۱۶ هکتار برآورد گردید.
نتایج بررسی عدم کارایی در تولید نشان میدهد، تنها ۱۰% واحدهابر روی تابع مرز قرار دارند. تمام واحدهای که باعدم کارایی مواجه اند دارای بازده فزاینده نسبت به مقیاس می باشند. تولید کنندگان برنج پر محصول از حیث کارایی و تعداد واحدهای کارا بر تولید کنندگان برنج مرغوب برتری دارند.
بررسی عدم کارایی در مصرف نهاده ها نشان داد مقدار عدم کارایی درواحدهای کوچکتر بیشتر از واحدهای بزرگتر است. درصورت قرار گرفتن واحدها بر روی تابع مرزی می توان ضمن حفظ عملکرد، بهطور متوسط ۲۵% در مصرف کود شیمیای، ۴۰% از میزان مصرف سموم شیمیایی ، ۲۹% از بذر و ۲۶% در از نیروی کار صرفه جویی کرد. این میزان صرفه جویی به ویژه در موردنیروی کار می تواند بر کاهش هزینه ها تا حد ۱۴% موثر باشد.