سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: نهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۳

نویسنده(ها):

علیرضا یزدان پناه – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان
علی محمدجعفری – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان
عباس نوروزی – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان

چکیده:

مدیریت کود ات در زراعت چغندر قند، بسیار حائز اهمیت است. زیرا اهدافی مانند حداکثر عملکرد ریشه؛ حداکثر شکر تولیدی، حداکثر شکر قابل استحصال و حداکثر درآمد یا سود اقتصادی ارتباط مستقیمی با سطح مصرف کودازت دارد. مصرف زیاد از حد، ممکن است عملکر ریشه و شکر تولیدی را افزایش دهد ولی سود خالص اقتصادی و شکر قابل استحال را کاهش دهد.
زارعین چغندرقند در مدیریت کود ازته با مسائل مشابهی روبرو هستند. زیرا بین قیمت، عملکرد و کیفیت محصول رابطه وجود دارد. حداکثر عملکرد چغندر قند نیاز به ازت زیادی دارد، اما مصرف و استفاده بی رویه از ازت موجب کاهش عیار قند ریشه می گردد (۱۹۸۱) Carter and TRAVELLER قیمت چغندر قند بر اساس عیار آن تعیین می شود و درآمد کشاورز تابعی از عیارو عملکرد می باشد. عیار وشکر موجود در ریشه همراه با افزایش مصرف ازت افزایش پیدا میکند تا اینکه به نقطه حداکثر خود می رسد و پس از آن عیار شروع به کاهش می کند. زیرا باعث کاهش خلوص شربت ناشی از افزایش غلظت ترکیبات آمینه در اثر جذب بیش از حد نیترات درآخر فصل شود (۴). بنابراین مصرف بین رویه ازت نه تنها هزینه های کودی را افزایش می دهد. بلکه باعث کاهش بازده اقتصادی می گردد. بنابراین مدیریت ازت در زراعت چغندرقند بسیار مهمتر از سایر محصولاتی است که در آنها مصرف بی رویه ازت نسبتا اثر کمتری بر کیفیت محصول دارد.
دومین مسئله مهم در مدیریت ازت مخاطرات زیست محیطی استکه از استفاده نامناسب ازت حاصل می شود. استفاده زیاد ازت و آبیاری سنگین در زراعت چغندرقند انجام می شود، شرایط مساعدی را فراهم میکند تا مقدار زیادی ازت در اثر شست و شوی سطحی و نفوذ عمقی از دست برود. خصوصا در خاکهای سبک نفوذ عمقی و پیوستن ازت محلول به آبهای زیر زمینی و زه آب خروجی ازمزارع که مقادیر قابل توجهی ازت حمل می کند و وارد شدن آن به رودخانه ها عوارض زیست محیطی زیادی را ایجاد میکند و خسارت اقتصادی وارد می سازد. زیان های اقتصادی و عوارض زیست محیطی هر دو می تواند از طریق مدیریت صحیح کود کاهش یابد.
لذا با توجه به اهمیت و حساسیت میزان مصرف ازت در زراعت چغندرقند، تحقیقی به منظور تعیین سطح بهینه مصرف ازت، ارزیابی روش کودکاری با استفاده از کود ازت و همچنین تعداد تقسیط کود در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار درمرکز تحقیقات کشاورزی همدان در سال ۷۸ اجراء گردید روش کاربرد شامل روش پاشش سطحی (به عنوان شاهد) درچهار مرحله و کودکاری در طرفین پشته کنار ردیف گیاه در سه سطح کودی شامل ۲۴۰،۱۸۰، ۱۲۰ کیلوگرم ازت در هر هکتار (البته روش پاشش سطحی فقط شامل سطح مصرف ۲۴۰ کیلوگرم در هکتار بود)، در تقسیط کود به ۳و۴ مرحله بودند. در سال زراعی ۷۸ اثر تیمار کودکاری در مقایسه با تیمار شاهد بر عملکرد محصول ریشه و قند معنی دار گردید اما این اثر بر درصد قند محصول معنی دار نبود.