سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: چهارمین همایش ملی علوم و فناوری زیر دریا

تعداد صفحات: ۴۱

نویسنده(ها):

کاظم خدادادی جوکار – مدیر گروه زیستی – پژوهشکده اکولوژِی خلیج فارس و دریای عمان، پژوهشکده ا
محمد رضا بتازاده – عضو هیئت علمی و استادیار دانشگاه آزاد اسلامی – مرکز ملی اقیانوس شناس
علیرضا نیکویان – رئیس بخش اکولوژی ، موسسه تحقیقات شیلات، پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و د
سیده لیلی محبی نوذر – مدیر گروه آلاینده ها – پژوهشکده اکولوژِی خلیج فارس و دریای عمان، پژوهش

چکیده:

آبهای شمالی محدوده ایرانی خلیج فارس ( آبهای محدوده استان بوشهر ) از نظر برخی عوامل فیزیکی ( درجه حرارت ، شوری ، چگالی ) و همچنین اکسیژن محلول طی ۴ فصل در سال ۱۳۸۱ مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت . در این بررسی ۱۸ ایستگاه اصلی و ۹ ایستگاه فرعی واقع بر ۶ ترانسکت بوسیله یک فروند شناور تحقیقاتی ( فردوس (۱ متعلق به موسسه تحقیقات شیلات ایران مورد مطالعه قرار گرفت . نمونه برداری طی ماههای هر فصل و از ایستگاههایساحلی شروع و در هر روز یک ترانسکت مورد بررسی قرار گرفت . توزیع عمودی و افقی درجه حرارت، شوری ، چگالی و اکسیژن در لایه های مختلف مورد مطالعه قرار گرفته است .در فصل پاییز و زمستان بدلیل توربلانس ناشی از استرس باد باعث نفوذ مولکولی MolecularDiffiusionاز لایه های فوقانی به لایه های زیرین شده و ساختار لایه ای شیب دما در این فصول از بین می رود
در فصل تابستان در آبهای دریایی محدوده مورد مطالعه احتمالاٌ یک سیستم سه لایه ای ۰-۱۵) ، ۲۰-۶۰ و ۶۰ متر به بالا ) وجود دارد . در محدوده مورد مطالعه ترموکلاین فصلی ( بهار و تابستان ) شکل گرفته و پاییز و زمستان از بین می رود . اختلاف فشار ناشی از گرادیان چگالی و شوری باعث ایجاد نوعی جریان لایه ای ) ) Stratified flow در محدوده مورد مطالعه می گردد .
لایه شیب شوری ) ) Halocline و شیب چگالی ) ) Picnocline در فصل بهار و تابستان تشکیل و در فصل پاییز و زمستان از بین می رود هر چند در فصل زمستان بی نظمی در توزیع عمودی شوری مشاهده می گردد . تغییرات چگالی در محدوده مورد بررسی و در لایه های عمقی متاثر از تغییرات شوری و در لایه های سطحی تابعی از تغییرات دمایی می باشد .
غلظت اکسیژن محلول شوری و به تبع آن چگالی حاکی از وجود همبستگی منفی و قوی در فصول بهار، تابستان و پاییز بین این عوامل می باشد . لایه شیب اکسیژن ) ) Oxycline در فصل بهار و تابستان در محدوده مورد مطالعه مشاهده می گردد . نتایج بررسی آماری اختلاف معنی داری بین لایه های نمونه برداری در تمام فصول سال را نشان می دهد . همچنین تفاوت معنی دار بین ترانسکت های مورد مطالعه نیز در تمام فصول سال مشاهده گردید (P< 0/01)
.( P< 0 / 01 )