سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: سومین کنفرانس بین المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

مرتضی ذوالفقاری – کارشناس ارشد هواشناسی : اداره کل هواشناسی استان مرکزی
محمدناصر هاشمی – کارشناس ارشد هواشناسی : اداره کل هواشناسی استان مرکزی
مازیار مجدی – کارشناس ارشد هواشناسی : اداره کل هواشناسی استان مرکزی

چکیده:

شناخت و پیش آگاهی اززمان وقوع طوفان و بادهای شدید می تواند در طراحی سازه های مقاوم در مناطق شهری و روستایی، احداث خیابانهایی مناسب جهت تهویه و انتقال هواو ذرات آلاینده و گرد وخاک، ایجاد باد شکن برای جلوگیری از شکسته شدن درختچه ها و بوته ها ، کاهش فرسایش و جابجای شنهای روان، و در مجموع بر کاهش خسارات و مدیریت آن موئثر باشد. طوفان مورخه ۵/۱/۷۹ به بیش از ۱۰۰ شهر و روستا خرابیهای از قبیل شکسته شدن شیشه ، تخریب دیوارهای مناطق مسکونی و باغات و مزارع، افتادن و یاکنده شدن شیروانی و کولرهای آبی ، شکسته شدن درختان و یا از ریشه درآمدن درختان کهنسال ، پاره شدن سیمهای برق و مخابرات وارد آورد . تلفات جانی این طوفان ۶ نفر کشتهو ۵۰ نفر زخمیو خسارت مالی آن ییش از۲۰میلیارد ریال گزارش شده است . در مجموع اطلاعات دقیق از میزان خسارات مالی به علت عدم گزارش در بسیاری از روستاهانامشخص می باشد (ستاد حوادث غیر مترقبه استان مرکزی). از ۹۵ مورد بادهای با سرعت بیش از ۵۴ کیلومتر در ساعت طی دوره آماری ۳۰ ساله(۱۳۸۴-۱۳۵۵)، ۳۶ درصد در فصل بهار ،۳۵ درصد در فصل زمستان ، ۱۷ درصد تابستان و ۱۲ در صد در فصل پائیز به وقوع پیوسته است.
از اینرو با استفاده از نمودار و نقشه های سینوپتیکی سطح زمین و فوقانی،مخرب ترین طوفان ( طوفان مورخه ۵/۱/۱۳۷۹ )استان مورد تحلیل قرار گرفته است.
در این طوفان اطلاعاتی نظیر نوع مراکز فشاری ،جبهه ها، مراکز ارتفاع زیاد وکم ،فرارفت هوایسرد و گرم ، ناپایداریهاو موقعیت جت استریم ،تغییرات دما ، فشار هوا، سمت و سرعت بادمورد مطالعه و تحلیل قرار گرفت.
طوفان فوق به علت اینکه با سامانه کم فشاردینامیکی فعال و گرادیان کنتوری و فشاری نسبتا زیادوجت استریم سطح ۵۰۰ میلی بار همراه بوده از نوع سیستمی می باشد. در تاریخ ۴/۱/۷۹ ساعت ۳۰/۱۵ مرکز کم فشار بر روی استانهای مرکزی ، همدان و لرستان واقع و گرادیان فشاری را تا ۲۰ میلی بار افزایش داده است.
در روز ۵/۱/۷۹ مرکز کم فشار تقویت و فشار هوا به کمترین مقدار(در حدود ۹۹۹ میلی بار) و همزمان با آن سرعت بادافزایش یافته تا اینکه سرعت باددر ساعت ۳۰/۱۶ به بیش از ۴۸ نات (۸۸کیلومتر در ساعت با جهت جنوب غربی) رسیده است.طوفان فوق با ادوکشن هوای گرم همراه بوده ،بطوریکه دمای هوا بین ۵ تا ۸ درجه سانتی گراد افزایش داشته است.این طوفان بعلت تداوم و گستردگی یکی ار مخربترین طوفانهای به وقوع پیوسته طی ۳۰ سال گذشتهدر استان مرکزی می باشد.برای کاهش خسارات لازم است آستانه آسیب پذیری تاسیسات و دکلها ی برق و مخابرات را تا ۱۰۰کیلومتر در ساعت افزایش داد. بطور کلی برای کاهش خسارات زمانی که بر روی نقشه های پیش یابی نفوذ سامانه کم فشار از جنوب غرب کشور به نواحی مرکزی و بر روی نقشه های واقعی سطح ۵۰۰ میلی بار جت استریم آشکار و گرادیان فشار در سطح زمین به ۱۰ تا ۱۵ میلی بار افزایش یافت اخطاریه از سوی هواشناسی و ستاد حوادث غیر مترقبه جهت آمادگی در برابرطوفان صادر گردد.