سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: اولین همایش منطقه ای بهره برداری از منابع آب حوضه های کارون و زاینده رود (فرصتها و چالشها)

تعداد صفحات: ۱۲

نویسنده(ها):

منصور نجفی حاجیور – مجتمع آموزش عالی گنبد، دانشجوی کارشناسی ناپیوسته مرتع و آبخیزداری
اصغر کوهپیما – مجتمع آموزش عالی گنبد، دانشجوی کارشناسی ناپیوسته مرتع و آبخیزداری
ابوالفضل طهماسبی – مجتمع آموزش عالی گنبد،، عضو هیأت علمی گروه منابع طبیعی

چکیده:

زندگی بشر در طول تاریخ و در سراسر جهان همواره در معرض انواع مخاطرات طبیعی قرار داشته که برخی از آنها ناشی از فرآیندهای آب و هوایی یا به عبارتی اقلیمی می باشند. از جملة این حوادث می توان؛ طوفان های سهمگین، خشکسالی، بارش های سیل آسا، رعد و برق و سایر پدیده های جوی-اقیانوسی از قبیل النینو و غیره را نام برد که در این میان خشکسالی از اهمیت وگستردگی قابل ملاحظه ای برخوردار است. پیش بینی خشکسالی بعنوان مهمترین راهکار مقابله و کاهش خسارات ناشی از خشکسالی می باشد. لذا در این تحقیق سعی شده است به بررسی شاخص های تعیین خشکسالی براساس داده های بارندگی در استان چهار محال وبختیاری پرداخته شود. شاخص های مورد مطالعه عبارتند از: شاخص درصد از بارش میانگین(DIX)، شاخص کلاسه‌بندی دامنة بارش، شاخص بارندگی استاندارد(SPI) و شاخص میانگین متحرک(۵و۷ساله). پس از بررسی‌های بعمل آمده مشاهده گردید که نتایج حاصله از شاخص‌ها، جهت تعیین خشکسالی اقلیمی استان ، تقریباً مشابه می‌باشد و اختلافات جزئی که به چشم می‌خورد مربوط به تقسیم‌بندی‌های متنوع خشکسالی از دیدگاه این شاخص‌ها می‌باشد. با توجه به انحنای منحنی میانگین متحرک می توان پیش بینی نمود که در سالهای آتی شاهد بهبود وضعیت بارندگی استان خواهیم بود) به جز لردگان). نتایج این تحقیق نشان دهنده این موضوع است که دوره های خشکسالی و ترسالی که بطور متناوب تکرار می شوند تقریباً به لحاظ مدت زمان، متناسب با هم می باشند (در شهرکرد ازسالهای۱۹۶۷تا ۱۹۷۱و۱۹۹۶تا ۲۰۰۲ خشکسالی واز سال۱۹۷۱تا ۱۹۸۰ و ۱۹۸۷تا ۱۹۹۶ ترسالی و در ایستگاه کوهرنگ از سالهای ۱۹۶۴تا۱۹۷۱ و۱۹۹۵تا ۲۰۰۲ خشکسالی و ازسال ۱۹۷۱تا ۱۹۹۵ ترسالی را به دنبال داشته است که دراین دو ایستگاه روند تناوب رو به ترسالی و بهبود است. در ایستگاه لردگان میانگین متحرک دارای تناوب بیشتر و کوتاه مدت تر است که خشکسالی سالهای ۱۹۶۱تا ۱۹۶۴و ۱۹۹۵تا۱۹۹۸ بزرگترین آنهاست و ازسال ۱۹۹۸ به بعد ترسالی را داریم که با توجه به تناوب میانگین در آینده احتمال خشکسالی وجود دارد) بنابراین می توان شدت و تکرار خشکسالی و ترسالی ها را نیز پیش بینی نمود. بدلیل شباهت نتایج حاصله از روش‌های مورد استفاده در این مطالعه، درصورت تمایل استفاده از یک روش، شاخص بارندگی استاندارد پیشنهاد می‌گردد. ولی سریعترین روش، استفاده از شاخص میانگین متحرک می‌باشد.