سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: سومین همایش ملی فرسایش و رسوب

تعداد صفحات: ۶

نویسنده(ها):

جعفز کیاحیرتی – کارشناس ارشد بیابان زدایی
امیرحسین چرخابی – استادیار پژوهشی، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری

چکیده:

یکی از راه حل های کارآمد و مناسب برای بهینه سازی استفاده از رواناب بویژه درمناطق خشک و نیمه خشک، استفاده از شبکه های پخش سیلاب می باشد، که ضمن کاهش خسارت ناشی از سیل، در تغذیه مصنوعی سفره آب زیر زمینی ، احیاء مراتع و بیابان زدایی موثر میباشد. از مهمترین عوامل موثر درکارایی طرح های پخش سیلاب (میزان تغذیه آب و عمر مفید طرح) ، میزان نفوذپذیری در عرصه آن می باشد. رسوب ذرات ریزدانه با ضخامت زیاد در شبکه های پخش سیلاب یکی از عوامل محدود کننده در بازده هرچه بیشتر این گونه رطح ها می باشد. هدف از این مطالعه بررسی عملکرد درصد ذرات نهشته شده (شن، سیلت و رس) و ضخامت رسوب درشبکه های پخش سیلاب بر میزان نفوذپذیری و همچنین ارائه راهکارهایی مناسب جهت افزایش میزان نفوذپذیری در اینگونه طرح ها می باشد. با انتخاب ۴ شبکه پخش سیلاب در کشور و بررسی تاثیر درصد ذرات و ضخامت رسوب نهشته شده در نوارها بر میزان نفوذپذیری در مقایسه با خاک طبیعی منطقه مشخص گردید میزان نفوذپذیری با ضخامت و درصد ذرات رسوب ته نشست شده همبستگی معنی داری دارد که به ترتیب ضخامت رسوب ، درصد ذرات شن، رس و سیلت بیشترین تاثیر را بر میزان نفوذپذیری شبکه های پخش سیلاب مورد مطالعه دارند. همچنین درصد ذرات رسوب و میزان نفوذپذیری در چهار شبکه پخش سیلاب اختلاف معنی داری وجود دارد. در صورتیکه در ارتباط با کاهش گل آلودگی سیلاب ورودی و رسوب زدایی شبکه های پخش سیلابی چاره اندیشی نشود، بخش قابل توجهی از آب ذخیره شده در نوارها قبل از نفود به صورت تبخیز هدر خواهد رفت. بنابراین توصیه می گردد مه طرخ های آبخوانداری در قالب طرح جامع آبخیزداری انجام پذیرد که این خود سبب افزایش نسبت سود به زیان این گونه طرح ها بدلیل کاهش گل آلودگی سیلاب خواهد شد.