سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: هشتمین همایش ملی بهداشت محیط

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

علی شهریاری – کارشناس ارشد بهداشت محیط معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی گرگان
حسین پور مقدس – دانشیار دانشکده بهداشت – دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

چکیده:

استفاده از منابع خوراکی آبزی بویژه ماهیان به عنوان بخشی از منابع پروتئینی به علت نیاز روز افسون انسان به غذا به شدت افزایش یافته است. مطابق آمارهای موجود ، مصرف سرانه آبزان در جهان از ۱۴/۳ کیلوگرم در سال ۱۹۹۴ به بیش ۱۵/۷۵ کیلوگرم در سال ۱۹۹۷ افزایش یافته است. مصرف آبزیان در ایران کمتر از ۱ کیلوگرم در سال ۱۳۵۷ به ۴/۵۷ کیلوگرم در سال ۱۳۷۵ افزایش یافته است. بنابراین به موازات افزایش مصرف این منابع ، اهمیت بهداشتی و سلامتی ماهیان نیز ، بیشتر می گردد که در این میان فلزات سنگین به علت فرایند بیولوژیکی و تجمع زیستس تشخیص و اندازه گیری آن اهمیت زیادی دارد. به منظور بررسی غلظت فلزات سنگین کادمیوم ، کروم ، سرب ، نیکل و جیوه در برخی از ماهیان مصرفی شهر اصفهان تعداد ۱۰۵ نمونه از ماهیان سرخو ، شوریده (ماهیان دریای جنوب ) و کپور پرورشی را در طی فصل بهار جمع آوری و مقدار فلزات سنگین کادمیوم ، کروم ، سرب ، نیکل و جیوه موجود در بافت ماهیان پس از عملیات هضم شیمیایی توسط دستگاه جذب اتمی و مقدار جیوه به روش فعال سازی با نوترون تعیین مقدار گردید. در کلیه آزمایشات از مواد شیمیایی با درجه خلوص بسیار زیاد استفاده گردید. میانگین غلظت سرب ،کادمیوم ، کروم ، نیکل و جیوه در بافت سه گونه از ماهیان مورد مطالعه بترتیب ۰/۴۷ و ۰/۰۷ و ۰/۰۶ و ۰/۳۰ و ۰/۳۵ پی پی ام بر حسب وزن خشک ماهی بوده است. نتایج نشان داد که توزیع فلزات سنگین در بافت ماهیان مورد مطالعه بطور تقریبا یکسانی وجود داشت و از نظر آماری اختلاف معنی داری بین غلظت آنها مشاهده نگردید ولی مقادیر این فلزات در ماهیان پرورشی بیشتر از ماهیان دریایی بود. مقایسه مقادیر بدست آمده با استاندارد سازمان بهداشت جهانی نشان داد که مقدار فلزات سنگین کادمیوم ، کروم ، سرب ، نیکل و جیوه از حد مجاز سازمان جهانی بهداشت کمتر بود. نتایج حاصل از انجام این پژوهش همچنین نشان داد که مقدار فلزات سنگین سرب ، کادمیوم ، کروم ، نیکل بترتیب در ۲۷% و ۸% و ۳% و ۲۵% نمونه های مورد مطالعه از حداکثر مجاز سازمان بهداشت جهانی بیشتر بود.