سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: کنفرانس بین المللی قنات

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

محمدعلی دهقانی – مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد
محمدرضا دانائیان – مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد

چکیده:

قنات با همه مزایایی که دارد در بعضی مناطق با مشکلات ویژه ای همراه است. برای بررسی این مشکلات در محدوده استان یزد ۱۳ منطقه نمونه انتخاب و در هر منطقه بطور تصادفی مسائل قنات در ۱۰ درصد روستاها مورد مطالعه قرار گرفت. در آن تحقیق از طرق پرسشنامه و مراجعه به متصدی قنات یا کشاورز خبره محلی نوع مشکلات قنات و درجه اولویت هر مشکل سوال شد. جمعا ۴۹ پرسشنامه تنظیم و اطلاعات آنها استخراج گردید. این اطلاعات مربوط به سه تبپ قنوات کوهستانی، کوهپایه ای و جلگه ای می باشند. فراوانی مشکلات مطرح شده و درجه اولویت آنها در مورد سه تیپ قنوات مذکور بصورت امتیازات عددی محاسبه شد. میانگین امتیازات مذکور شاخص برای معرفی نوع مشکل و اولویت آن در نظر گرفته شد.
نتایج نشان که قنات در اینگونه مناطق موجب تخلیه نابجای آب زیر زمینی در فصول سرد و اتلاف آن به میزان ۴۲ درصد می باشد. نوسان آبدهی در طول سال و در سالهای ترسال و خشک سال، بالا بودن هزینه های حفاظت و توسعه قنات، الودگی آب در مسیر انتقال و آسیب پذیری بر اثر عوامل طبیعی و انسانی به میزان متوسط هر ۱۰/۷ سال یکبار از مشکلات دیگر قنات معرفی شده است.