سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: نهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۴

نویسنده(ها):

کاظم زمانیان – دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تهران
شهلا محمودی – دانشیار گروه خاکشناسی دانشگاه تهران
محمدحسن مسیح آبادی – عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات خاک و آب تهران

چکیده:

افق پتروکلسیک به اختصار به صورت یک افق تجمع کربنات کلسیم یا کربنات کلسیم و منیزیوم تعریف می شود که در آن، تجمع کربنات ها به حدی است که افق تجمع آهک عمدتاً با کربنات ها مسدود و
سخت و سیمانی گردیده است . به گونه ای که تکه های خشک آن در آب متلاشی نمی شود (۹) این افق ها که به صورت های مختلف بر روی خصوصیات زراعی و غیر زراعی خاک تاثیرگذارند (۲) ، به عنوان معیاری معتبر برای رده بندی خاک ها به شمار رفته و با مکانیسم های شناخته شده ای ایجاد می گردند . یکی از مکانیسم های اصلی تشکیل اینگونه افق ها؛ انحلال، جابجایی، رسوب و تجمع مجدد کربنات ها از سطح و تجمع آنها در عمق (Carbonate Elluviation & Illuviation) معرفی گردیده است ( USDA (1975 ، بر این اساس گایل و همکاران (۱۹۶۶) مراحل تشکیل افق های کلسیک و پتروکلسیک را در خاک های سنگریزه دار و بدون سنگریزه به چهار مرحله تقسیم و مورد مطالعه قرار داده اند (۳ و ۴) این تئوری متعاقباً توسط مچت (۱۹۸۵) به مراحل V و VI که شامل پوسته ای شدن(soil brecciation )و تشکیل پیزولیت ( ساختمان صفحه ای ) در خاک های فوق العاده مسن می باشد، توسعه یافته است (۱ ، ۳ و ۵ )؛ به هرحال مطالعات بیشتر و بویژه در نظر گرفتن زمان لازم برای تحول این افق ها نشان داده است که احتمالاً مکانیسم های دیگری نیز در تشکیل آنها نقش دارند . چنانکه در تئوری تناوبی رابنهورست و وایلدینگ (۱۹۸۶) تشکیل افق های پتروکلسیک در خاک های شکل گرفته بر روی سنگ آهک سخت مادری، با مکانیسم دیگری صورت می پذیرد . این دانشمندان نشان دادند که تشکیل افق پتروکلسیک، نتیجه مایکرایتی شدن و سازمان یافتن مجدد کربنات ها در اطراف حفرات سنگ آهک می باشد . در این مدل سهم آهکی که به طور موضعی و درجا از سنگ آهک انحلال و مجدداً رسوب یافته است، بیشتر از آهکی است که احتمالاً از لایه های بالایی در اثر فرآیند الوویشن – ایلوویشن انتقال پیدا کرده است (۶) همچنین مدل وست و همکاران (۱۹۸۸) برای خاک های شکل گرفته بر روی سنگ آهک مادری لایه لایه با درجات سختی متفاوت، مبین این واقعیت است که لایه سخت آهکی اساساً منجر به تشکیل افق پتروکلسیک در این گونه مواد گردیده است، در این مدل تبلور مجدد و درجای کربنات های لیتوژنیک در توسعه و تکامل افق های پتروکلسیک اهمیت دارد به نحوی که بقایای سنگ آهک مادری توسط آهک پدوژنیک احاطه می شوند (۱۰) با توجه به تئوری ها و مدل های ارائه شده برای تشکیل افق های
پتروکلسیک و وجود چنین افق هایی در خاک های آبرفتی فشند، این منطقه برای مطالعه مکانیسم تشکیل افق های پتروکلسیک در نظر گرفته شد تا با استفاده از روش های دقیق میکرومورفولوژیکی،
مینرالوژیکی و همچنین در نظر گرفتن نتایج فیزیکوشیمیایی دقیق تهیه شده از موقعیت تشکیل این گونه افق ها در نیمرخ خاک، این مطالعه صورت پذیرد .