سال انتشار: ۱۳۸۸

محل انتشار: دومین کنفرانس سراسری آب

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

صابر سلیمی – دانشجوی کارشناسی ارشد سازه‌های آبی – دانشگاه علوم و تحقیقات اهواز
حبیب موسوی جهرمی – دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز
محمود شفاعی بجستان – دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز
مسلم منصوری نژاد – دانشجوی دکتری سازه‌های آبی – دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده:

در کشورهای کم باران از جمله ایران، موضوع تأمین آب همواره یکی از مهمترین مشکلات بوده است. امروزه برای انجام پروژه‌ها و طرح‌های آبی و تولید محصولات یا افزایش آن، انتقال آب باید بر اساس یک راندمان قابل قبول انجام پذیرد. سیستم‌های آبیاری مزرعه با این هدف طراحی می‌شوند که آب مورد نیاز زراعت را با حداقل تلفات تأمین نمایند. تلفات آب ممکن است بدلیل نفوذ آب در جداره کانالها، نفوذ عمقی به خارج از منطقه توسعه ریشه‌ها، رواناب سطحی، تبخیر و امثال آن باشد. کانالهای آبیاری به عنوان یکی از مهم‌ترین بخشهای شبکه آبیاری و زهکشی نقش مؤثری در کاهش تلفات و بالا بردن راندمان انتقال آب به مزرعه دارند. در کانالها پوششهای مختلفی از جمله پوششهای بتنی و ژئوسنتتیکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این پوششها یکی از روش‌های بسیار مؤثر در جلوگیری از تلفات آب است. ترک‌خوردگی بتن از معایب این پوشش‌ها می‌باشد که می‌توان ترکها را با ماستیک و قیر و مواد مشابه مرمت نمود. منطقه مورد مطالعه برای انجام این تحقیق کشت و صنعت امیرکبیر انتخاب گردید. سه مقطع متوالی به فاصله ۱۰۰ متری از یکدیگر بر روی کانال چپ واحد انتخاب شد. اندازه‌گیری‌های دبی قبل از استفاده مواد ترمیمی که شامل ماستیک پلی‌یورتان (Conflux-LM) و مواد ترمیم‌کننده بتن ویژه (E.M Super Repair) و فوق روان‌کننده دیرگیر (S.P.A.Plaster) می‌باشد در سه مقطع صورت گرفت و درصد تلفات آب در صد متر طول کانال در سه مقطع بترتیب ۰٫۰۴۷ و ۰٫۰۴۷ و ۰٫۰۴۱ بدست آمد. بعد از استفاده از مواد ترمیمی نیز اندازه‌گیری‌های دبی انجام شد و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در مقطع شماره یک با استفاده از ماستیک پلی‌یورتان درصد تلفات آب به طور متوسط ۰٫۰۱۵، در مقطع شماره دو با استفاده از مواد ترمیم‌کننده بتن ویژه درصد تلفات آب به طور متوسط ۰٫۰۰۷ و در مقطع شماره ۳ با استفاده از فوق روان‌کننده دیرگیر درصد تلفات آب به طور مستقیم ۰٫۰۳ کاهش یافته‌ است. در انتها با توجه به اینکه مقدار متوسط نفوذ عمقی ۴۲۵۲۲۰۷ مترمکعب در سال می‌باشد، و با در نظر گرفتن سطح خیس شده کانال‌ها که ۴۸۳۲۹۰ متر مربع بوده و روزهای سال (۳۶۵ روز)، تلفات آب ۲۴ لیتر به ازای هر مترمربع در شبانه‌روز به دست می‌آید، که با توجه به معنی‌دار نبودن تفاوت تلفات آب فعلا نیازی به استفاده از این مواد در کشت و صنعت امیرکبیر نمی‌باشد.