سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: دومین همایش علمی تحقیقی مدیریت امداد و نجات

تعداد صفحات: ۰

نویسنده(ها):

مهرداد رضاپور – کارشناس روانشناسی صنعتی و سازمانی مدیر مرکز T.C استان چهارمحال و بختیار

چکیده:

بعد از گذشت نزدیک به پنجاه روز از وقوع زلزله بم ضرورت پرداختن به مسائل بهداشتی، پزشکی و روانی مردم بم بیش از هر زمانی چشمگیر بود، براین اساس ستاد بهداشت روانی اقدام به غربالگیری اولیه در میان آسیب دیدگان نمود. مسلما مهمترین کار در تماس اولیه با اشخاصی که در مرحلهبحران قرار دارند ارزیابی وضعیت عمومی سلامت افراد می باشد. در این مرحله هدف این است که تا حد امکان بررسی کنیم که چه حوادثی در زمان های اخیر روی آنها تاثیر گذاشته و تحت تاثیر چه حادثه بیمار نیاز به کمک پیدا کردده است. در این مرحله می توان با بررسی حوادث اخیر در چند روز گذشته اطلاعات مفیدی به دست آورد، با این اقدام در جریان جوادث مهم اخیر قرار می گیریم. در واقع باید بدانیم بیمار در شرایط جاری در چه موقعیتی قرار دارد و چهاقداماتی باید انجام داد (بلاچ، ۱۳۷۰). د رجریان کسب این اطلاعات باید به موقعیت جسمی و ذهنی بیمار توجه شود، ایا قصد خودکشی دارد؟ شدت اضطراب اوچقدر است؟ ایا مشوش است؟آیا آسیب جسمانی خاصی دیده است؟و از همه مهمتر، آیا با توجه به شرایط روحی او می توان انتظار داشت اقداماتی را که لازم تشخیص داده شده می شود به عمل آورد؟ همچتیت باید دانست افراد خانواده بیمار یا دوستان او تاچه اندازه و به چه طریق می توانند به او کمک کنند. آیا موقعیت و محیط خانواده او مناسب است؟هدف اصلی در این مرحله نه تنها دستیابی به علم دقیق تر از سابقه ناراحتی و تشدید آن در حال حاضر است، بلکه درمامگر باید بداند که بیمار در گذشتهبا این ناراحتی خود مواجه بوده و یا خیر و اگر مواجه بوده از چه شیوه ای برای مقابله یا آن استفاده مینماید (بلاچ، ۱۳۷۰).
بر این اساس و با توجه به اینکه هرچند تلاش های بسیار زیادی برای دستیابی به این اهداف انجام می شد ولی متاسفانه از برنامه خاصی تبعیت نمی کرد و دارای انسجام لازم نبود لاجرم تصمیم گرفتیم تا با اجرای پرسشنامه سلامت عمومی هم بتوانیم معاینه ای نظام مند انجام دهیم و هم اینکه آما ر و اطلاعات مستندی در مورد وضعیت موجود به دست آوریم. لذا می توان ادعا کردتحقیق حاضر یکی ازنادرترینتحقیقات منظم و منسجمی می باشد که بعد از گذشت پنجاهروز از زلزله عظیم و ویرانگر بم دراین شهر اجرا شده و تصویر دقیقی از وضعیت سلامت مردم را نشان دهند.
تحقیق حاضر از نوع توصیفی پیمایشی است و داده های مورد نیاز در مورد سطح سلامت عمومی اشخاص به کمک پرسشنامه استاندارد سلامت عمومی (GHQ) جمع آوری شده که در سال ۱۹۷۲توسط گلدبرگ برای غربالگری اختلالت روانشناختی غیر سایکوتیک (در چهار محور) در مراکز درمانی و سایر جوامع طراحی و تدوین شده است. این پرسشنامه توسط هومن درسال ۱۳۷۶ در کشورمان هنجاریابی شده است.
جامعه موردمطالعه در این پژوهش عبارت است از کلیه زلزله زدگان شهر بم که در تاریخ ۵/۱۰/۸۲ در این شهرستان حضور داشتند. حجم نمونه این تحقیق با توجه به جمعیت تقریبی بازماندگان پس از زلزله که حدود ۶۵۰۰۰ نفر بوده اند با استفاده از فرمول حجم نمونه کرجسی ومورگان (۱۹۷۰ به نقل از حسن زاده ۱۳۸۲) و به علت اهمیت موضوع در حد بیشتر از حداقل های مورد نیا زو برابر با ۲۰۰ تعیین گردید. لازم به ذکر است این نمونه با ضریب اطمینان ۹۵% ودقت احتمالی ۵%و واریانس فراوانی نسبی برابر ۰/۵۰ محاسبه شده است. این تعداد، به روش نموه گیری تصادفی، انتخاب شده اند .پس از اجرای پرسشنامه ها با استفاده از نرم افزار SPSS11 و با بکارگیری شیوه آماری آزمون t استودنت تک نمونه ای (دلاور ۱۳۷۶) و همچنین آماره های توصیفی مختلف نظیر میانگین، انحراف معیار و میانه نتایج تحلیل شده است.
سئوالات مورد نظر در این تحقیق از این قرارند:
۱٫ آیا سطح سلامتعمومی مردم زلزله زده شهر بم و افراد سالم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۲٫ آیا از لحاظ بروز علائم جسمانی بیماری در بین مردم زلزله زده شهر بم و افرادسالم، تفاوت معنا داری وجود دارد؟
۳٫ آیا از لحاظ بروز اضطراب و اختلال خواب در بین مردم زلزله زده شهر بم و افراد سالم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۴٫ آیا از لحاظ بروز اختلال در کارکردهای اجتماعی در بین مردم زلزله زد شهر بم و افراد سالم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۵٫ ایا از لحاظ بروز افسردگی اساسی در بین مردم زلزله زده شهر بم و افراد سالم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۶٫ ایا بین سطح سلامت عمومی بزرگسالان و کودکان زلزله زده شهر بم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۷٫ آیا از لحاظ بروز علائم جسمانی بیماری در بین بزرگسالان و نوجوانان زلزله زده شهر بم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۸٫ آیا از لحاظ بروز اضطراب و اختلال خوای در بین بزرگسالان و نوجوانان زلزله زده شهر بم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۹٫ آیا از لحاظ بروز اختلال در کارکردهای اجتماعی در بین بزرگسالان و نوجوانان زلزله زده شهر بم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۱۰٫ آیا از لحاظ بروزافسردگی اساسی در بین بزرگسالان و نوجوانان زلزله زده شهر بم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۱۱٫ ایا بین سطح سلامت عمومی مرددان و زنان زلزله زده شهر بم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۱۲٫ ایا ازلحاظ بروز علائم جسمانی بیماری در بین بزرگسالان و نوجوانان زلزله زده شهر بم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۱۳٫ آیا از لحاظ بروز اضطراب و اختلال خواب در بین بزرگسالان و نوجوانان زلزله زده شهر بم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۱۴٫ ایا از لحاظ بروزاختلال در کارکردهای اجتماعی در بزرگسالان و نوجوانان زلزله زده شهر بم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
۱۵٫ ایا از لحاظ بروز افسردگی اساسی در بین بزرگسالان و نوجوانان زلزله زده شهر بم، تفاوت معناداری وجود دارد؟
نتایج تحقیق و تجزیه و تحلیل آن در اصل مقاله ذکر شده است.