سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: دهمین کنگره علوم زراعت و اصلاح نباتات

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

حسین حاتم زاده – موسسه تحقیقات کشاورزی دیم
ابولفضل فرجی – ایستگاه تحقیقات کشاورزی گنبد-گرگان
سید سعید پورداد – موسسه تحقیقات کشاورزی دیم
مهدی جمشید مقدم – موسسه تحقیقات کشاورزی دیم

چکیده:

توسعه کشت دانه های روغنی جهت تامین روغنهای خوراکی یکی از اهداف مهم کشور در رسیدن به خود کفایی است. بدین منظور یافتن گونه هایی از جنس براسیکا که دارای عملکرد بالا بوده و بتواند با خشکی فصل رویش بهتر مقابله کرده برای مناطق دیم گرم کشور حایز اهمیت فراوان هستند. این تحقیق از سال ۱۳۸۲ به مدت سه سال در ایستگاه تحقیقات کشاورزی (گنبد در گلستان ) به اجرا در آمد . در این مطالعه تعداد بیست رقم و هیبرید کلزا از سه گونه rapa ،napus و juncea گزینش شده از آزمایشهای مقایسه عملکرد سالهای قبل، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی به صورت کشت پاییزه برای سه سال در ایستگاه فوق در شرایط دیم مورد مقایسه قرار گرفتند. هر کرت شامل ۴ خط کاشت به طول ۵ متر بود. جهت حذف اثر حاشیه در دو طرف تکرارها ۴ خط کاشت (از یکی از ارقام ) انجام گردید، ولی بین کرت ها فضای نکاشت قرار داده نشد . در طول فصل رشد و بعد از برداشت صفات فنولوژی، مورفولوژی و فیزیولوژی مورد بررسی قرار گرفت . نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد بین سالها و ارقام از نظر صفات تعداد روز تا رسیدن، تعداد غلاف در بوته، درصد روغن، عملکرد روغن و عملکرد دانه در سطح احتمال ۱% اختلاف معنی داری وجود دارد. بیشترین عملکرد دانه در سال دوم (۲۱۰۳/۴۸۳ کیلوگرم در هکتار) و سپس سال اول و سوم (به ترتیب ۱۷۷۱/۵۰۲ و ۱۵۷۵/۱۳۳ کیلوگرم در هکتار) به دست آمد. یعنی عامل محیطی سال بر تولید دانه کلزا اثر معنی داری داشته است . ارقام Bard-1 و j-98-102/51-5 از گونه Parkland ،juncea و Rainbow از گونه ی Alexandra ،rapa و Comet از گونه ی بهاره napus (به ترتیب ۲۴۸۴، ۲۱۶۹، ۱۸۴۲، ۱۸۵۰، ۲۳۲۶ و ۲۲۹۰ کیلوگرم در هکتار ) بیشترین عملکردهای دانه را نشان دادند . با توجه به شیب خط، متوسط عملکرد بیشتر از کل و واریانس انحراف از خط می توان ارقام Alexandra از گونه ی بهاره napus و Rainbow،Parkland از گونه ی rapa و Bard-1 از گونه ی juncea را که هم دارای شیب خط کم در محدوده یک و غیرمعنی دار و همچنین متوسط عملکرد بیشتر از متوسط کل و نیز واریانس انحراف از خط غیر معنی دار و کمتری هستند، برای منطقه گنبد در شرایط دیم برای کشت پاییزه توصیه نمود.