سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: دومین همایش منطقه ای منابع طبیعی و محیط زیست

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

سیاوش آقاخانی – کارشناس ارشد منابع طبیعی و عضو باشگاه پژوهشگران جوان
حجت الله زیار – کارشناس ارشد منابع طبیعی-جنگل
زینب شیروانی – کارشناس ارشد منابع طبیعی-جنگل

چکیده:

با توجه به روند رو به تزاید تخریب سطح جنگل های کشور و شکنندگی اکوسیستم های جنگلی ایران خصوصآ جنگل های طبیعی مناطق خشک و نیمه خشک ایرانی تورانی، لزوم بررسی دقیق کمی و کیفی این جنگلها به منظور مدیریت بهینه و مناسب آنها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بدین منظور منطقه جنگلی منحصر به فرد سرسختی در شهرستان شازند به عنوان تنها رویشگاه واجد گونه بلوط ایرانی در استان مرکزی مورد ارزیابی اکولوژیکی قرار گرفت. به منظور بررسی پوشش گیاهی منطقه و با توجه به ارزشهای اکولوژیکی بالای منطقه و همچنین مساحت ۳۲/۵ هکتاری عرصه از روش آماربرداری ١٠٠ % برای انجام مطالعه استفاده و مشخصه های کمی و کیفی چون: شکل درخت، فرم رویشی، ارتفاع درخت، تعداد جست، متوسط قطر تاج (در دوجهت)، قطر برابر سینه، وضعیت درخت، درجه سرخشکیدگی، نوع آفت و درجه آفت زدگی بررسی گردید. نتایج بررسی های اکولوژیکی عرصه و همچنین بررسی منحنی پراکنش تعداد در طبقات قطری منطقه نشان دهنده توده ناهمسال مسن شده و منظمی است که دارای توزیع دو کوهانه بوده و در دوره های زادآوری در توده (تحت تاثیر چرای مفرط دام، تاثیر آفات و غیره) قطع شده است. بررسی تصویر ساختار عمودی توده نشان از تفاوت با وضعیت توده های ناهمسال طبیعی که ساختار پلکانی دارد را مشخص می نماید، همچنین مطالعه تصویر افقی تاج پوشش درختان بیانگر، عدم پیوستگی در تاج پوشش درختان و وجود فضاهای باز در توده بوده که در نتیجه آن در بعضی از نقاط تجدید حیات تا اندازه ای استقرار یافته و چنین ساختاری در جنگل های طبیعی در شرایطی اتفاق می افتد که درختان در اثر رقابت شدید برای نور، صرفا رویش ارتفاعی داشته و در نتیجه آن، تاج به هم فشرده ای ایجاد کرده و زیر اشکوب در مفهوم واقعی وجود نداشته و تجدید حیات تنها با گذشت زمان و باز شدن عرصه در اثر افتادن درختان مسن حاصل می گردد. نتیجتا بررسی مشخصات اکولوژیکی توده جنگلی بلوط شهرستان شازند و مقایسه آن با الگوهای توالی توده های جنگلی طبیعی نشان می دهد که این توده از لحاظ روندهای تحولی و الگوی های توالی توده های طبیعی در ابتدای فاز مسن شدن قرار دارد و لزوم انجام دخالتهای مدیریتی را با توجه به منحنی نرمال برای رسیدن به ساختار مطلوب را مشخص می نماید