بنیانهای نظری و مفهومی

چارچوب نظری

امنیت ملی از مؤلفههای متعددی برخوردار است و از جمله مهمترین آنها میتوان به امنیت نظامی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی اشـاره نمـود. هرگـاه هـر یـک از مؤلفههای یادشده را خطری تهدید نماید، در واقع امنیت ملی تهدید شـده اسـت؛ زیـرا امنیت، کلیتی غیرقابل تفکیک است (تهامی، .(۴۴ :۱۳۷۶ با رویکردهای تـدافعی و تهـاجمی میتوان از امنیت ملی محافظت نمود که راهبرد جمهوری اسلامی ایران در امنیـت ملـی اتخاذ رویکرد دفاعی (پدافندی) است.

پدافند۱ به طور کلی دفع، خنثی کردن و کاهش تأثیر اقدامهای پدآفنـدی یـا تهـاجمی دشمن و ممانعت از دستیابی او به هدفهایش است کـه از دو بخـش، پدافنـد عامـل و غیرعامل تشکیل میشود. به عبارتی دیگر، پدافند یا دفاع از کشور، حفظ جـان مـردم و تضمین امنیت افراد و صیانت از تمامیت ارضی و حاکمیت ملـی در همـه مواقـع برابـر هرگونه شرایط و موقعیت و در برابر هرگونه تجاوز است (نباتی، .(۷ :۱۳۸۶ دفـاع عامـل و غیرعامل، مکمل یکدیگر هستند، هرچند دفاع غیرعامل به شکل مجزا، قابل طرحریـزی و اجراست، ولی به کارگیری دفاع عامل در کنار دفاع غیرعامل، ضروری و اجتنابناپذیر است (طباطبایی، .(۱۳ :۱۳۸۱