سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: نهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۴

نویسنده(ها):

محسن دهقانی – محقق بخش تحقیقات خاک و آب مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصف
مصطفی ستار – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان
علیرضا مأمن پوش – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان

چکیده:

محدودیت منابع آب از نظر کمی و کیفی ایجاب می نماید که برنامه ریزی خاصی تحت عنوان استفاده بهینه از واحد آب مصرفی انجـام پـذیرد کـه این برنامه ریزی می تواند در قالب دور مناسب آبیـاری مخصوصـاً آبیـاری بارانی باشد . امروزه زراعـت یونجـه در بیشـتر نـواحی کشـور رواج دارد و قابلیت کشـت بـا انـواع سیسـتم هـای آبیـاری ( سـطحی، بـارانی ) را دارد . متداولترین روش آبیاری یونجه در کشور روش آبیاری غرقابی است ولـی در اراضی شیب دار که امکان آبیاری غرقابی یا نشتی مزرعه وجـود نـدارد آبیاری بارانی روش سودمند و مفید خواهد بـود . از طرفـی آبیـاری بـار انی جهت سبز شدن یکنواخت مزرعه خیلی بهتر از دو روش غرقابی و نشـتی خواهد بود . به طور کلی می توان گفت آبیاری بارانی باعث صرفه جـویی در مصرف آب شده و این سامانه برای زراعت یونجه در خـاک هـای سـبک، شیبدار یا دامنه ها و در خاک هایی با نفوذپذیری زیاد و کـم عمـق کـاربرد دارد (۲) سامانه آبیاری بارانی با دور زیاد جهت استقرار بوته یونجه نسـبت
به آبیاری سطحی مؤثر واقع شده است . همچنین وقتی یـک لایـه خـاک رس یا لایه ای محدود کننده خاک عمق فعالیت ریشه را محدود کند لایه سطحی خاک به آب کم ولی با فرکانس زیادتر نیـاز دارد کـه بـا سـامانه آبیاری بارانی امکانپذیر است (۴) نتیجه یک تحقیق نشان داد که آبیاری بارانی در مقایسه با آبیاری سطحی و غرقابی باعث افزایش بیوماس ساقه شد و این در شرایطی بود که مقدار آب مصرفی آن کمتر از روش غرقابی بود . در این تحقیق بیشترین مقدار آب مصرفی از عمـق ۳۰-۰ سـانتیمتر صورت گرفت و آب مصرفی پس از گلدهی به شـدت افـزایش یافـت (۸)
مطلب دیگری که گزارش شده است ایـن اسـت کـه بـه علـت سـهولت دسترسی به آب و مواد غذایی از طریـق کـود آبیـاری در سـامانه آبیـاری بارانی، بر تولید و عملکرد دانه و اجزاء آن تأثیر گذار بوده و بر خصوصیات کیفی دانه نیز مؤثر بوده است (۳) محققین مقدار کاربرد آب را برای آبیاری بارانی بین ۴ -۲/۵ سانتیمتر برای خاک هـای شـنی و ۷/۵ – ۴ سـانتیمتر برای خاکهایی با بافت متوسط توصیه کرده و دور آبیاری سـه تـا هفـت روز را توصیه می کنند (۴) کشاورزان به علت نداشتن وسایل مـورد نیـاز، بسته به شرایط اقلیمی دور آبیاری را در مناطق گرمسیری چهار تـا شـش
روز، در مناطق معتدله هفت تا هشت روز و در مناطق سردسیر هشـت تـا ده روز در نظر می گیرند (۲) سعید و همکاران (۱۹۹۷) بر روی دور آبیاری و اثر آن بر عملکرد یونجه آزمایشـی انجـام دادنـد و نتیجـه گرفتنـد کـه چنانچه دور آبیا ری از هفـت روز بـه ۱۴ روز برسـد میـزان محصـول ۲۵ درصد کاهش می یابد (۷) نتیجه یک تحقیق حاکی است کـه بـا افـزایش دور آبیاری از کمبود رطوبتی ۲۰ درصد تا ۶۰ درصد میـزان علوفـه تـر از ۱۴۱ تن درهکتار به حدود ۷۸/۲ تن در هکتـار کـاهش یافتـه اسـت (۱) حداکثر میزان تخلیه مجاز آب قا بل استفاده در منطقه رشـد یونجـه را ۶۵ درصد گزارش نموده اند (۵).